احتياطات صبح معلوم شد كه بعضى از چادرها را باد به زمين سرنگون ساخته و بعضى ديگر را برده است ما هم بىسروصدا و بدون سازوسرنا به طهران برگشتيم .
من به منزلى كه سال گذشته اعليحضرت در ارگ به من بخشيدهاند رفتم و ديدم كه هم منزلم چون تازه صيغهاى گرفته و به قصد تمتع به نقطهء دوردستى رفته آنجا را خالى نموده است . مردم ايران با اجراى جميع آداب ازدواج زنى را به مدتى معين به تكاح در مىآوردند و چون اين مدت به سر آمد هر دو طرف آزادانه سر خود را پيش مىگيرند و دورهء ازدواج خاتمه مىپذيرد .
در باغ منزلم گل و گياه نمو عجيبى پيدا كرده ، گلها به قامت بوته رسيده و تبريزىهايى كه در موقع حركت من بيش از دو متر طول نداشتند حاليه تا پنج متر قد كشيدهاند ، چهار درخت بيدى را كه من كاشته بودم و كلفتى آنها به يك مچ دست نمىرسيد امروز به صورت درختهايى حسابى درآمدهاند . يك بوتهء گوجهفرنگى از سه تا چهار متر مربع زمين را گرفته و قريب صد ميوه داده است .
خدا كند كه نارضامندى مردم از امتياز دخانيات هم در مدت غيبت ما به همين نسبت بالا نزده باشد . پايتخت به ظاهر آرام است ليكن اخبارى كه از ولايت مىرسد چندان اطمينانبخش نيست .
سه سال در دربار ايران ( فارسى ) — صفحة 213
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٢١٣