بود كه در دادن اجازهء اين سفر داشت در صورتى كه احتراز اين سفر قبلا به خوبى ممكن بود .
البته اين دوره با ايامى كه شاهنشاهى نمىتوانست خود از مملكت خويش خارج شود يا بالاتر از آن به بيرون رفتن يكى از زنان خود رضا دهد فرق فاحش كرده زيرا كه ناصر الدين شاه اول پادشاهى است كه بر خلاف سيرهء قديمى از مملكت خود به ميل شخصى قدم بيرون گذاشته و حاليه هم بر اثر القاآت جدى مشاورين فرنگى خود كه طبيب فرانسوى او را هم بايد از جملهء ايشان شمرد رفتارى كاملا مخالف آداب ديرينه اختيار كرده و اين تغيير وضع تا حدى هم نتيجهء هوش و فكر باز و سعهءصدر خود شاه است كه مزيت آداب فرنگى را درمىيابد و ميل به اقتباس آنها دارد و مىخواهد كه خرافات معمول بين مردم را براندازد .
ناصر الدين شاه در يكى يعنى از سفرهاى اولى خود به فرنگستان دو تن از زنان محبوبهء اندرون يعنى انيس الدوله و عايشه خانم را همراه برد اما در مسكو مجبور شد كه ايشان را به طهران برگرداند و بر اثر همين تجربه بود كه در دادن اجازهء حركت به امينه اقدس ترديد داشت به خصوص كه از توطئهبازىهاى درباريان و اهل حرم هم بىاطلاع نبود ولى در آخر كار چون دلش به حال اين زن بيچاره مىسوخت استرحاما به او چنين اجازهاى داد .
14 آوريل - 23 شعبان
مسيو دبالوا كه دورهء مرخصيش سر آمده بود به طهران برگشت و كارهاى سفارت فرانسه را شخصا در دست گرفت و تصادفا بارون درپ « 1 » وزير مختار بلژيك هم در همين موقع به نمايندگى اين دولت به طهران وارد شد .
در اين ايام امتياز بانكى به صورت بانك استقراضى به دو نفر روس يكى به نام پولياكف « 2 » ديگرى به اسم رافالوويچ « 3 » داده شده و خيال اين دو تن اين بوده است كه امتياز كشيدن راهآهنى را نيز در ايران بگيرند ولى به تحصيل اين امتياز ثانوى توفيق نيافتهاند .
چنين بهنظر مىرسد كه با اعطاى اين امتيازات پىدرپى ايران بالاخره به تمامى به دست
هامش
( 1 ) .le baron d'Erp( 2 ) .PoliaKoff( 3 ) .Raffaliovitch