خاك معابر را به گل مبدل ساخته است و برفى كه در ماه قبل در شبهاى سرد زمستان باريده و آن را از بامها به كوچه ريختهاند در معابر تنگ محلات قديمى هرگونه عبور و مرور را مشكل ساخته است ، تنها ارگ از اين حالت مستثنى است زيرا كه اگر هم برفهاى آن را بيرون نبرده باشند لااقل آنها را در بعضى قسمتها روىهم جمع كرده و راه رفتوآمد را باز نمودهاند .
طهران كه تقريبا داراى 130000 نفر جمعيت است در دورادور خود بارويى دارد كه آن را منحصرا از گل ساختهاند . اين بارو به شكل هشت ضلعى نامنظم يا بهتر بگوييم مربعى است كه چهار ديوار كوچك اضلاع آن را قطع كردهاند . امتداد اضلاع اين بارو درست شمالى جنوبى يا شرقى غربى است و در هر طرف از چهار جهت آن سه دروازه است كه مجموعا دوازده دروازه مىشود ولى در ضلع شمالى امروز دو دروازه بيشتر نيست زيراكه دروازهء شميران را در موقع ساختن ديوار شمال شرقى بارو از ميان بردهاند .
هريك از اين دروازهها طاقهايى برجدار و بلند دارند و آنها را با كاشىهاى الوان مزين ساختهاند و شباهت آنها به يكديگر زياد است .
ما بين شهر طهران و اين بارو فاصله زياد است چه در هر طرف آن باغهاى محصور وسيع و اراضى باير پهناور و مزارع و موستان و قبرستان خانههاى شهر را از بارو جدا كردهاند .
ميدان توپخانه كه يك عده توپ در آنجا هست و در شمال ارگ قرار دارد در حقيقت ميدان مركزى شهر است . از شش دروازهء آن كه از آنها دو دروازهء سمت ارگ مهمتر محسوب مىشود به چهار جهت شش خيابان بزرگ ممتد است كه در دو طرف غالب آنها درخت كاشتهاند و در بيشتر اوقات سال به خصوص در بهار و پاييز از كنار آنها نهر آبى نيز مىگذرد .
اين خيابانها عبارتند از خيابان امين السلطان « 1 » و لالهزار در شمال كه از محلات نوساز طهران مىگذرند ، دو خيابان الماسيه و ناصريه در جنوب كه به ارگ و بازار و محلات قديمى پايتخت متوجهند ، خيابان چراغگاز كه از آن هم مىتوان به دروازهء شميران رفت و هم به ايستگاه راهآهن شاهزاده عبد العظيم . خيابان ديگر خيابان مريضخانه است كه راه
هامش
( 1 ) - خيابان علاء الدوله سابق و فردوسى حاليه .