عمامهاى سبز بر سر داشت و ايشان را به نوحهگرى وادار مىكرد نمايش دادند .
دستهء پنجم شش هيئت موزيكچى بودند كه به تناسب موقع آهنگهاى محزون يا مفرح مىنواختند و يك عده هم اطفال گاهگاه دسته جمعى اشعارى مىخواندند .
بعد از اين كه اين مقدمات برگزار گرديد تعزيهخوانان اصلى سوار اسب با لباسهاى رنگارنگ وارد صحنه مىشوند و با قيافههاى جدى از اسب به زير مىآيند و بر سكو بالا مىروند و به خواندن اشعار مىپردازند و چون بايد صداى ايشان به گوش تمام حضار اين بناى بزرگ برسد به آواز بلند يعنى تا آنجا كه در سينهء ايشان نفس هست مىخوانند و در اداى اشعار به حد اعلى بانگ و فرياد برمىدارند .
تعزيه امروز شرح شهادت حضرت حسين بن على است و هر وقت كه اسم او برده مىشود تمام فضا را ناله و زارى فرا مىگيرد . در اواسط تعزيه كه نمايش را اندك مدتى تعطيل مىكنند يك عدد سيد ملا بر تخت مرمر بالا مىروند و با لحنى مؤثر شرح شهادت امام را بيان مىكنند و بار ديگر مردم را به گريه و زارى درمىآورند و در همين موقع از بالاى ديوارها چند فراش كرناهاى خود را كه رفيقم آنها را صور اسرافيل مىناميد باد مىكنند و با صداى دلخراش آنها بر حزن اين محفل دلگير مىافزايند .
همينكه تعزيه پايان يافت سواره نظام و پياده و زنبوركخانه و موزيكچيان كه يكى از ايشان سرود معروف به « آتش نشانان نانتر » « 1 » را مىنواختند از جلوى شاه مىگذرند .
سپس شاه برمىخيزد و اين جلسهء طولانى چهار ساعته كه با غروب كردن آفتاب انجام مىيابد تمام مىشود . اين نمايش فقط از لحاظ آن كه براى من تازگى داشت اندكى خاطر مرا به خود مشغول كرد و الا متضمن لطف ديگرى نبود . اما شاه عينا مثل اين كه تابهحال چنين محفلى نديده بود به آن اظهار علاقه مىكرد مخصوصا وضع آرايش تكيه را بسيار مىستود ولى معلوم بود كه خود تعزيه چندان در او مؤثر نيفتاده و اگر تظاهرى در اين باب مىكند براى آن است كه اطرافيان زياد ملتفت بىعلاقگى او به اصل تعزيه نشوند .
25 اكتبر - 29 صفر
در دههء اول محرم در غالب نقاط طهران مراسم تعزيه برپا مىشود و مناظرى پيش
هامش
( 1 ) .Pompteis de Nanterre