است ، عين همين عنوان مذكور است . « 13 »
ابن أبي اصيبعه در كتاب طبقات الأطباء « 14 » از تأليفات رازي چند كتاب را به أسامي مختلف آورده ، كه ظاهرا همه اسم يك كتاب ومقصود از تمام آنها همين كتاب موضوع بحث ماست ، وآن أسامي اين است : كتاب سيرة الحكماء « 15 » وكتاب في السيرة الفاضلة وسيرة المدينة الفاضلة « 16 » وكتاب في سيرته . قفطى وابن النديم نيز اين كتاب را كتاب في السيرة الفاضلة يادداشت كردهاند .
موضوع كتاب السيرة الفلسفية چنانكه ظاهر عنوان آن مىنمايد ، تنها شرح آراى اخلاقى محمد بن زكرياى رازي نيست ، بلكه اهميت خاص آن از اين بابت است كه رازي در آن از شخص خود گفتگو مىكند واز سيرهء خويش وپسنديده بودن آن مدافعه مىنمايد ، چه اين دانشمند حكيم پس از رسيدن به مراحل شيخوخيت كساني را ديده بوده است كه منكر مقام فلسفي أو بوده ، وسيرهء اخلاقى أو را مورد سرزنش وانتقاد قرار مىدادهاند . رازي در اين رساله با ايمان كامل به مقام بلند خود اعتراضات مخالفان را رد مىكند وعدم انحراف خود را از سيرهء اخلاقى كه اتخاذ
هامش
( 13 ) نسخهء موزهء بريتانيا به نشانهءAdd 7473، ورق 1 - 5 . اين نسخه محتوى مجموعهاى از رسايل حكمتى نفيس ونادر است . مؤرخ به سال 639 هجرى ، به خطى زيبا ولى بدبختانه از اغلاط فاحشة خالى نيست وما در اين رساله اغلاط آن را حتى المقدور اصلاح كردهايم .
( 14 ) ج 1 ، ص 309 - 321
( 15 ) حاجى خليفه در جلد سوم كشف الظنون ، ص 640 ( طبع فلوگل ) اين كتاب را سيرة الخلفاء ناميده واين ظاهرا غلطى است از ناشر كتاب . مترجم گويد : ظاهرا آقاى أستاذ كراوس را در اينجا اشتباهى دست داده وكتاب سيرة الخلفاء رازي را با كتاب سيرة الفلسفية يا سيرة الحكماء خلط كرده ، چه رازي به شهادت مسعودى در مقدمهء مروج الذهب كتابي در تاريخ خلفا داشته وبه احتمال قوى حاجى خليفه هم اسم اين كتاب را از مقدمهء مروج الذهب مسعودى برداشته است . - عباس اقبال .
( 16 ) اين عنوان با عنوان كتاب رازي درست نمىسازد زيرا كه رازي ظاهرا هيچ كتابي در سياست مدن ننوشته وگويا مؤلفان در اين مورد أو را با فارابى اشتباه كردهاند .