رازي به عقل اهميت بسيار مىدهد وآن را بهترين راهنما وهادي مىداند . أو فصل أول از كتاب الطب الروحاني خود را اختصاص به بيان « برترى خرد وستايش آن » داده وچنين مىگويد :
مىگويم : آفريدگار كه نامش بزرگ باد خرد از آن به ما ارزانى داشت كه بمددش بتوانيم ، در اين دنيا وآن ديگر ، از همه بهرههايى كه وصول وحصولش در طبع چون مايى به وديعت نهاده شده است برخوردار گرديم . خرد بزرگترين مواهب خدا به ماست وهيچ چيز نيست كه در سود رسانى وبهره بخشي بر آن سر آيد . با خرد بر چارپايان ناگويا برترى يافتهايم ، چندان كه بر آنان چيرگى ميورزيم آنان را بكام خود مىگردانيم وبا شيوههايى كه هم براي ما وهم براي آنها سود بخش است بر آنان غلبه وحكومت مىكنيم . با خرد بدان چه ما را برتر ميسازد وزندگانى ما را شيرين وگوارا مىكند دست مىيابيم وبه خواست وآرزوى خود مىرسيم . بوساطت خرد است كه ساختن وبكار بردن كشتىها را دريافتهايم چنان كه به سرزمينهاى دور ماندهاى كه بوسيلهء درياها از يكديگر جدا شدهاند واصل گشتهايم . پزشكى با همه سودهايى كه براي تن دارد وتمام فنون ديگر كه بما فايده مىرساند ، در پرتو خرد ما را حاصل آمده است . با خرد به أمور غامض وچيزهايى كه از ما نهان وپوشيده بوده است پى بردهايم ، شكل زمين وآسمان ، عظمت خورشيد وماه وديگر اختران وابعاد وجنبشهاى آنان را دانستهايم ، وحتى به شناخت آفريدگار بزرگ نايل آمدهايم ، واين از تمام آنچه براي حصولش كوشيدهايم والاتر است واز آنچه بدان رسيدهايم سود بخشتر . بر روى هم خرد چيزى است كه بىآن وضع ما همانا وضع چارپايان وكودكان وديوانگان خواهد بود . خرد است كه بوسيلة آن افعال عقلي
السيرة الفلسفية ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٣١