180 ) في أنه لا ينوب عن المسكر غيره 181 ) في شرف العين 182 ) في أمارات الاقبال والدولة 183 ) كتاب الخواص 184 ) كتاب حيل الكتّاب آثار طبي رازي زودتر از آثار ديگر أو مورد توجه واقع شد ، زيرا أو در تأليفات خود جمع بين علم وعمل كرده ، وروش وطريقهاى خاص را براي خود برگزيده بود ، كه از آن تعبير به روش مشاهده وتجربه مىشود .
أو به روش قياس بىاعتنا بود ونگرش علمي وگزارش بالينى براي أو اهميت داشت .
جورج سارتن « 63 » مىگويد كه بقراط مهمترين عملي را كه انجام داد اين بود ، كه طرز نگرش علمي وروش علمي را در معالجهء بيماريها وارد كرد . پس از أو اين روش ، يعنى ثبت برداشتن وجمعآورى كردن گزارشهاى بالينى ، ادامه نيافت . سرگذشتهايى كه جالينوس نقل كرده بسيار درجه پايينترى دارد . بعد از جالينوس ، ديگر تا زمان « الرازي » چنين گزارشهايى ديده نمىشود . « 64 »
در قرون وسطا آثار پزشكى رازي نه تنها نزد مسلمانان ، بلكه نزد يهوديان ومسيحيان داراى ارزش فراوانى بود . بسيارى از اين آثار به زبان لاتينى ترجمه گرديد ، وتا قرن هفدهم ميلادي در نزد دانشمندان فنّ حجت بلا معارض بود . كتاب الحاوي أو تحت عنوان
Continens
، به وسيله فرج بن سليم « 65 » ، يهودي سيسيلى ، در سال 1279 ميلادي به زبان لاتينى ترجمه شد .
و
هامش
( 63 )Sarton
( 64 ) تاريخ علم ، ص 369
( 65 )Farragut