تخطي إلى المحتوى الرئيسي

السيرة الفلسفية ( فارسى ) — صفحة 15

مساهمون:

ص١٥
رازي آثار وتأليفات بسيارى از خود به يادگار گذاشت . كوشش فراوان أو در راه علم موجب شد كه أو در فنون مختلف صاحبنظر باشد وزحمت مداوم أو باعث گرديد ، كه كتابهاى بسيارى تأليف كند . در اينجا مناسب است كه از گفتهء خودش درباره كوششهاى شبانروزى أو در تأليف كتب نقل شود . أو در پايان كتاب السيرة الفلسفية مىگويد : اما علاقة من به دانش وحرص واجتهادي را كه در اندوختن آن داشته‌ام آنان كه معاشر من بوده‌اند مىدانند وديده‌اند كه چگونه از أيام جوانى تا كنون عمر خود را وقف آن كرده‌ام تا آنجا كه اگر چنين اتفاق مىافتاد كه كتابي را نخوانده يا دانشمندى را ملاقاة نكرده بودم ، تا از اين كار فراغت نمىيافتم به امرى ديگر نمىپرداختم واگر هم درين مرحله ضررى عظيم در پيش بود تا آن كتاب را نمىخواندم واز آن دانشمند استفاده نمىكردم ، از پاى نمىنشستم وحوصله وجهد من در طلب دانش تا آن حد بود كه در يك فن بخصوص به خط تعويذ ( يعنى خط مقرمط وريز ) بيش از بيست هزار ورقه چيز نوشته وپانزده سال از عمر خود را شب وروز در تأليف جامع كبير ( همان حاوي ) صرف كرده‌ام ، وبر اثر همين كار قوهء بينائيم را ضعف دست داده وعضلهء دستم گرفتار سستى شده واز خواندن ونوشتن محرومم ساخته است با اين حال از طلب باز نمانده‌ام وپيوسته به يارى اين وآن مىخوانم وبر دست ايشان مىنويسم . « 53 » نخستين صورت از تأليفات رازي ، فهرستى است كه خود أو براي كتابهايش نوشته وابن النديم آن را در الفهرست نقل كرده است ، وابن القفطي هم در اخبار الحكماء صورت خود را از روى آن نقل نموده است . پس از أو أبو ريحان بيرونى ( فت . 440 ه ) ، كتابي دربارهء آثار وتأليفات رازي نوشت . اين كتاب را خاورشناس فرزانه ، پول كراوس « 54 » ،
هامش
( 53 ) همين كتاب ، ترجمه ، ص 103
( 54 ) كراوس دانشمند توانايى بود كه آينده درخشانى در انتظار داشت ، ولى به علل رنجهاى درونى كه در نتيجة فشار وتعقيب نازىها برايش پيش آمده بود در سال 1944 در قاهره خودكشى كرد . أو پيش از مرگش مجلد أول رسائل فلسفية رازي را در قاهره به طبع رسانيده بود ، وأهل علم در انتظار مجلد دوم آن بودند . موادى كه كراوس براي مجلد دوم تهيه كرده بود پس از مرگش به مؤسسهء فرانسوى باستانشناسى شرقي در قاهره منتقل گشت تا روزى به چاپ رسد . كراوس مقالات زيادى در مجلات معتبر شرقشناسى منتشر ساخت ودر نوشتن مقالهء « رازي » در دايرة المعارف اسلامى با پينس( S . Pines )همكارى كرد .