بنا به گفتهء أو انكار پيغمبرى ونقض أديان كرده ، وبه قدماي خمسه معتقد بوده است رد مىكند ، وچون صفحهء أول نسخههاى اين كتاب ساقط شده ، نام رازي ديده نمىشود ودر طي كتاب از أو به عنوان « ملحد » ياد شده است ، ولى داعى إسماعيلي ديگر ، يعنى أحمد بن عبد اللَّه حميد الدين كرمانى ، كه در آخر قرن چهارم مىزيسته ، در كتاب خود به نام الأقوال الذهبية مىگويد كه شيخ أبو حاتم رازي در كتاب خود معروف به اعلام النبوة محمد بن زكرياى رازي را رد كرده است . « 44 »
4 ) أبو بكر حسين تمار دهري متطبب ، كه در برخى از مجالس مناظره ميان محمد بن زكريا وأبو حاتم رازي حضور داشته . « 45 » رازي كتابي دارد به نام كتاب في نقض الطب الروحاني على ابن التمار ، كه ابن القفطي آن را به نام كتاب نقض الطب الروحاني خوانده . « 46 » در نسخ چاپ شده از الفهرست ، به جاى « ابن التمار » ، « ابن اليمان » ديده مىشود وأزين جهت فلوگل « 47 » وبروكلمان « 48 » تصور كردهاند اين شخص ، أبو بكر محمد بن اليمان السمرقندي ( فت . 268 ه ) است . رازي كتابي ديگر به نام في الرد على حسين التمار على جوالاسراب دارد كه آن را بيرونى در فهرست خود آورده است . « 49 »
بيرونى در كتاب الآثار الباقية نيز در فصلى كه ماههاى رومى را ذكر مىكند گويد :
بين أبو بكر محمد بن زكرياء رازي وأبو بكر حسين تمار سؤالها وجوابها
و
هامش
( 44 ) رسائل فلسفية ، ج 1 ، ص 292
( 45 ) اعلام النبوة ، ص 30 ( نسخهء عكسي دانشگاه تهران ) . در اين نسخه به جاى « حسين » ، « ختن » ديده مىشود .
( 46 ) اخبار الحكماء ، ص 275
( 47 )Flugel
( 48 )Brockelmann
( 49 ) شماره 79 از فهرست بيرونى