در أوايل قرن چهارم چند بيمارستان در بغداد احداث گشت ، كه مهمترين آنها عبارتست از :
1 ) بيمارستانى كه أبو الحسن علي بن عيسى در سال 302 در ناحيهء حربيه ، از نواحي بغداد ، احداث وأبو عثمان سعيد بن يعقوب الدمشقي را عهدهدار آن كرد . « 30 »
2 ) بيمارستانى كه به نام مادر مقتدر « السيدة » معروف بود وسنان بن ثابت كه أمور بيمارستانها به أو مفوض شده بود در سال 306 در سوق يحيى ، از نواحي بغداد ، افتتاح وپزشكان بر آن گماشت ونفقه آن در هر ماه ششصد دينار بود .
3 ) بيمارستانى كه مقتدر به أشارت سنان در باب الشام ( دروازه شام ) به نام خود ساخت واز مال خود دويست دينار نفقه بر آن تعيين كرد . « 31 »
شايد علت تأسيس اين سه بيمارستان بزرگ در مدت چهار سال اين بود كه چون در سالهاى 301 و 302 بيماريهاى عفونى وامراض دموى ناگهان شيوع يافت ، « 32 » آنان خواستند قصورى را كه در قرن سوم در امر تأسيس بيمارستانها شده جبران كنند ومسلّما رازي در مدتي كه در بغداد أقامت داشته در يكى از دو بيمارستان أخير به معالجه ومداواى بيماران مىپرداخته واطباى بسيارى نيز تحت نظر أو نكات پزشكى را مىآموختهاند . در اين زمان امر علم پزشكى چنان ترقى كرد كه چند سال پس از مرگ رازي ، مقتدر به علت تشخيص نادرستى كه يكى از طبيبان داده بود دستور داد كه محتسبان پزشكانى را كه امتحان به سنان ندادهاند ، از معالجه بيماران منع كنند . هنگام امتحان تعداد امتحاندهندگان افزون از
هامش
( 30 ) تاريخ البيمارستانات في الاسلام ، ص 182
( 31 ) المنتظم ، ج 6 ، ص 146
( 32 ) المنتظم ، ج 6 ، ص 115 و 121