تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 273

مساهمون:

ص٢٧٣

وامّا رابعاً كه فرموده اند كه : پس لا بدّيم كه متمسّك شويم به ظنون اجتهاديّه وآراء نظريّه ، فيه أيضاً منع ظاهر ، زيرا كه در صورت توقف و احتياط احتياج به اقدام به ما لا أمن فيه من الخطاء نيست ، چرا كه هر گاه مصادف ثواب شد مثاب ومأجور نيست ، و هر گاه خطا كرد دروغ بر خدا ورسول گفت . عن أبي بصير قال : قلت لأبي عبد الله ( عليه السّلام ) : ترد علينا أشياء ليس نعرفها في الكتاب ولا في السنّة ، فننظر فيها ؟ قال : لا ، أما انّك ان اصبت لم توجر ، وإن أخطأت كذبت على الله . ( 1 ) و آيات صريحه و اخبار صحيحه ء دالَّه بر تحريم وتعميم ظنون اجتهاديّه ء غير مرويّه بسيار است كه تفصيل آنها موجب تطويل است ، و بيشتر آنها در كتاب تفصيل وسائل الشيعه مذكور ومسطور است ، خصوصاً در أبواب قضاء ، وتخصيص آيات و اخبار به اجماع غير مستند ممنوع است ، و ظاهر : * ( إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ) * ( 2 ) افاده ء تخصيص ظنّ مجتهد نمىكند . و احتمال دارد كه مراد به بعض الظنّ ، قليله باشد ، از قبيل بعض السمّ يهلك أو يضرّ ، أي قليله يهلك أو يضرّ ، فضلًا عن الكثير . غرض جواب مشهور بسيار است و به جهت اين خادم الطلبه اشتباهى روى داده ، هر چند سعى كرده كه يك طرف قرار گيرد ممكن نشد ، التماس آن كه جواب شافى كافى نوشته ارسال فرمايند تا موجب رفع سرگردانى اين كمترين گردد . ج : جواب شافى كافى در اين خصوص كتابى برأسه مىخواهد ، چه اين سؤال متضمّن معظم مسائل اصوليّه وجلّ مسائل اجتهاديّه است ، و تفصيل مسائل را به نحوى كه گمانم آن است كه ديگران از فحول علما كثّرهم الله متوجه نشده اند ، من در شرح تجريد الاصول ، وكتاب مناهج الأحكام ، وكتاب اساس الأحكام بيان كرده ام ، بلكه بناى كتاب اساس بر بيان همين مطلب است ، و تفصيل جميع اين مطالب به نوعى كه مىخواهيم ومىخواهيد در اينجا متعسّر ، و ليكن اجمالًا ذكر مىشود ، و چون بعضى عبارات سؤال

هامش
( 1 ) وسائل الشيعه 27 / 40 .
( 2 ) حجرات : 12 .