را خدا خود متوجّه مىشود ، و هر پيغمبرى حساب اوصياى خود را متوجّه مىشود ، ( 1 ) و اين دالّ است بر اين كه از براى انبياء واوصياء نيز حساب و سؤال مىباشد . ودلالت مىكند بر آن نيز صريح قول خداى تعالى در سوره ء اعراف : * ( فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ ولَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ) * ( 2 ) و در سوره ء مائده مىفرمايد : * ( يَوْمَ يَجْمَعُ الله الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ قالُوا لا عِلْمَ لَنا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ ) * . ( 3 ) و همچنين دلالت مىكند بر آن اخبار ، از آن جمله روايتى است كه امّ كلثوم غذا از براى پدر بزرگوار خود در شبى كه حضرت شهيد شد حاضر كرده ، ونانى وكاسه ء شيرى و قدرى نمك ، حضرت فرمود : چرا دو نان خورش به جهت من آوردى ، آيا مىخواهى وقوف من از براى حساب در روز قيامت طول بكشد ؟ و در تفسير علىّ بن ابراهيم به سند متّصل از حضرت باقر ( عليه السّلام ) مروى است كه بعد از آن كه در روز حساب پروردگار اهل محشر را به عرصه ء محشر حاضر مىفرمايند پس ندا مىشود به ندايى كه همه ء خلايق مىشنوند ، وخوانده مىشود : محمّد بن عبد الله النبيّ القرشيّ العربيّ ، پس پيش مىآيد حضرت و بر يمين عرش مىايستد ، پس حضرت امير را مىخوانند ، پس بر يسار حضرت رسول مىايستد ، پس امّت محمّد ( صلَّى الله عليه وآله ) را مىخوانند ، پس از يسار حضرت مىايستد ، پس هر پيغمبرى وامّتش خوانده مىشود از اوّل پيغمبران تا آخرشان ، و از طرف چپ عرش مىايستند ، پس اوّل كسى كه از براى سؤال خوانده مىشود قلم است . مىايستد به صورت آدمى در برابر پروردگار ، پس خداى عزّ وجلّ مىفرمايد : آيا نوشتى بر لوح آن چه را امر فرمودم ؟ عرض مىكند : بلى يا ربّ ، بعد از آن لوح را مىخواند ، و همچنين تا مىرسد به بنى آدم ، پس اوّل كسى كه از اولاد آدم به جهت سؤال خوانده مىشوند محمّد بن عبد الله است تا آخر حديث . ( 4 ) و در آن ذكر
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 270
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٧٠
هامش
( 1 ) اعتقادات صدوق ص 88 .
( 2 ) اعراف : 6 .
( 3 ) مائده : 109 .
( 4 ) تفسير قمى ص 179 .