وشيخ صدوق در كتاب توحيد و در كتاب امالى ، و در كتاب عيون اخبار الرضا ( عليه السّلام ) به سند متّصل از حضرت امام رضا ( عليه السّلام ) روايت كرده است كه : شخصى به آن حضرت عرض كرد : يا ابن رسول الله خبر ده مرا از بهشت ودوزخ كه آيا امروز خلق شده اند ؟ فرمود : بلى ، و پيغمبر خدا داخل بهشت شد و آتش را هم ديد در شبى كه به معراج رفتند ، راوى گويد : عرض كردم : طايفه اى مىگويند كه : هنوز خلق نشده ، فرمود : اين طايفه از ما نيستند و ما از ايشان نيستيم . هر كه انكار كند خلق بهشت ودوزخ را پس به تحقيق كه تكذيب پيغمبر را كرده ، وتكذيب ما را نموده و از شيعيان ما نيست ، و در نار جهنّم مخلَّد خواهد بود تا آخر حديث . ( 1 ) و از اهل اسلام به غير از قليلى از معتزله مثل ابى هاشم و قاضى عبد الجبّار واتباع ايشان كه مىگويند : بهشت ودوزخ در روز قيامت خلق خواهد شد ، ديگرى خلاف نكرده ، بلى بعضى اين قول را نيز نسبت به سيّد رضى ( قدّس سرّه ) از علماى شيعه داده اند ، و ليكن اصل صحّت نسبت ثابت نيست ، و بر فرض ثبوت قولى است بسيار ضعيف ، بلكه سخيف . دوّم : آن كه هم چنان كه مشهور ميان علما است وتصريح نموده اند به آن جمعى از علماى شيعه كه از آن جمله است ملَّا محمّد باقر مجلسى ( قدّس سرّه ) وجمعى از علماى سنّت كه از آن جمله است انس بن مالك وفخر رازى وشارح مقاصد ، مكان بهشت خلد خارج از قباب سبع است ، و به عبارتى ديگر فوق سماوات سبع است ، و بعضى آيه ء مباركهء * ( عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى ) * ( 2 ) را بر آن مشعر گرفته اند . وجمعى در حديث مشهور : « سقف الجنّة عرش الرحمن » ( 3 ) را بر اين دليل گرفته اند ، و ليكن اخبارى ديگر اصرح از آنها هست كه بر آن دلالت مىكند ، بلكه آن چه از اخبار متكاثره از وسعت بهشت خلد مستفاد
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 244
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٤٤
هامش
( 1 ) توحيد صدوق 118 .
( 2 ) نجم : 14 .
( 3 ) بحار 8 / 206 .