رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 194

* ( إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) * ( 1 ) و آن عبارت است از جامعيّت جميع شئونات ومظهريّت صفات جلال وجمال ، ومراد از ظلوم وجهول چنان است كه در وجه پنجم و ششم گذشت . وجه سيزدهم : آن كه مراد از امانت خلافت وولايت كبرى باشد ، كه عبارت است از اولى به تصرّف بودن در امور دين ودنياى مردم ، ومراد از انسان در اين صورت آن كسى است كه به غصب وتقلَّب منصب خلافت را از اهل آن غصب نمود ، والف ولام در انسان از براى عهد خواهد بود ، و احاديث در تفسير آيه ء مباركه به اين نوع مستفيض است . از آن جمله در كتاب عيون ومعانى الاخبار مروى است كه حسين بن خالد گويد سؤال كردم از حضرت امام رضا ( عليه السّلام ) از معنى قول خداى تعالى كه : * ( إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ ) * . . ( 2 ) ، حضرت فرمود : امانت مرتبه ء ولايت است ، هر كه ادّعا نمايد آن را به غير حقّ پس به تحقيق كه كافر شده است . ( 3 ) و در كتاب معانى الاخبار به سند متّصل از ابو بصير مروى است كه از حضرت امام جعفر صادق ( عليه السّلام ) سؤال كردم از اين آيه ء مباركه ، فرمود : امانت ولايت است ، و انسان ابو الشر ومنافق است كه ابو بكر بوده باشد ، ( 4 ) و بنا بر اين مراد به حمل خيانت است ، هم چنان كه گذشت ، يا مراد به امانت ادّعاى ولايت به غير حقّ است ، يعنى اين مرحله را بر آسمان و زمين عرض كرديم وعقوبت آن را بيان نموديم ، و به ايشان فرموديم كه : آيا متحمّل آن مىشويد ؟ پس همه از آن ابا نمودند ، مگر اين منافق و امثال آن . و از آن جمله در كتاب بصائر الدرجات مروى است به سند متّصل از جابر از حضرت باقر ( عليه السّلام ) در تفسير آيه ء : * ( إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ . . ) * فرمود : آن ولايت است كه ابا كردند از حمل