كرام رسيده كيفيّت ماجرا مذكور شد ، و من گفتم : چنين سخن مذكور شد ، آيا مىتوانم اين قسم را بخورم يا نه ؟ جناب شيخ معظَّم فرمودند : نه ، بلكه تا صد سال ديگر را هم نمىتوان قسم خورد . حال سؤال مخلص اين است كه ما حديث رجعت را در دست داريم كه حضرات ائمّه ( عليهم السّلام ) رجعت مىكنند هر يك چند هزار سال سلطنت مىكنند ، و اين رجعت در اين دنيا خواهد بود و قبل از قيامت وقوع خواهد يافت ، اين احاديث صحيح است ، ما بايد اعتقاد داشته باشيم يا نه ؟ و هر گاه بايد اعتقاد داشته باشيم چگونه ما نمىتوانيم قسم خورد كه هزار سال ديگر قيامت نمىشود ؟
ج : و بالله التوفيق : انّ الله عنده علم الساعة ، مدّت تمام شدن دنيا را به تحقيق جز عالم الغيب نمىداند ، و ليكن آن چه از اخبار صادقين ( عليهما السّلام ) كه علوم ايشان به تعليم الهى است به ما رسيده و به سرحدّ وضوح وظهور رسيده آن است كه ناچار است در ميان ما وقيامت از تحقّق سه مرحله :
مرحله ء اوّل : تحقّق علامات ظهور قائم آل محمّد ( صلَّى الله عليه وآله ) .
دوّم : ظهور آن سرور ورجعت طايفه اى از گذشتگان .
سوّم : تحقّق اشراط الساعة كه علامات قيام قيامت است .
واعتقاد به اين سه مرحله بر سبيل اجمال واجب ، و منكر يكى از آنها منكر ضرورى مذهب يا دين است . وامّا تفاصيل اينها ، پس در خصوص هر يك از آنها احاديث بسيار از ائمّه ء اطهار صلوات الله عليهم وارد شده .
امّا در خصوص مرحله ء اوّل : اخبار و احاديث بىشمار رسيده ، تعيين علاماتى چند شده ، مانند خروج طامّة الكبرى كه دابّة الارض است ، وخروج سفيانى ، و فرو رفتن لشكر او به زمين ، وكشته شدن نفس زكيّه از سادات حسنى در پيش كعبه يا پشت كوفه ، وخروج يمانى از يمن ، وهم رسيدن آتش طولانى كه سه روز يا هفت روز بماند ، واستيلاى عرب بر بلاد ، و قتل اهل مصر پادشاه خود را ، و خراب شام ، و بلند شدن سه علم خلافت وپادشاهى در مصر ، و دخول عَلَمهاى بنى قيس وعرب در مصر ، و داخل شدن عَلَمهاى قبيله ء كنده از عرب در بلاد خراسان ، و ظاهر شدن شصت نفر دروغ گوى كه همه
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٦٠