[ آيا خدا قادر است افضل از پيامبر خاتم بيافريند ]
س 38 : بفرماييد كه خداوند افضل از محمّد ( صلَّى الله عليه وآله ) وعلى ( عليه السّلام ) خلق كرده است يا نه ؟ و چنانچه خلق نكرده قادر بر خلق كردن هست يا نه ؟ و چنانچه قادر باشد و خلق نكرده باشد نقصى در فيّاضيّتش لازم مىآيد يا نه ؟ و چنانچه قادر نباشد عجزى متصوّر است يا نه ؟
ج : اين مسأله را سال گذشته اعلى حضرت قدر قدرت ظلّ ظليل إله الغازى فى سبيل الله پادشاه جمجاه ، اسلام پناه خلَّد الله ملكه از اين داعى استفسار فرمود و در تحقيق حال در اين مسأله كلام فيما بين به طول انجاميد ، در آن اثناء پادشاه اسلام پناه تدقيقات لايقه وتحقيقات مىفرمودند .
وبيان اين مسأله موقوف بر بيان مقدّمه اى است ، و آن اين است كه معنى قدرت و كمال [ چيست ] . قدرت آن است كه آن چه تواند شد از عدم به وجود آيد قدرت ايجاد آن را داشته باشد ، و هر چيزى كه ممكن الوجود بوده ايجاد آن در قبضه ء قدرت او بوده ، وامّا آن چه به حسب ذات ممتنع الوجود و غير قابل التحقّق بوده تعلَّق نگرفتن قدرت به آن موجب نقص قدرت نيست ، بلكه اين در طرف قابل است نه قادر .
و از اين جهت حكماء گفته اند : عدم قدرته تعالى بالممتنعات الذاتيّة ليس من نقصان في قدرته ، ولا لقصور في عمومها ، بل انّما ذلك من نقصان المفروض وامتناعه الذاتي وبطلانه الصرف وعدم حظَّه من الشيئيّة .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 108
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٠٨