[ معنى يك شعر ]
س 37 : بيان فرمايند معنى اين شعر را :
در آشيان چرخ دو مرغان زيركند * اندر فضاى ربع زمين دانه مىخورند
پرواز چون كنند در اين دامگاه خون * بگرفته كوه قاف به چنگال مىپرند
نه مشترى ، نه زهره ، نه مرّيخ ، نه زحل * نه آفتاب خاور و نه ماه انورند
هستند ونيستند ونهانند وآشكار * چون ذات ذو الجلال نه جسم و نه جوهرند
معلوم شد كه ناصر خسرو غلام اوست * هر كس كه گويد اين دو گوهر از چه عنصرند
ج : همانا اين دو مرغ روز و شب باشند كه در فضاى زمين ظاهرند ، وتخصيص به ربع زمين مىتواند شد به جهت اين باشد كه ربع اين مسكون است و از آب مكشوف است ، و چون تتمّه زير آب است در آنجا روز وشبى معلوم نمىشود ، ومىتواند شد « رَبع » به فتح باشد كه به معنى منزلگاه است ، يعنى در منزلگاه زمين مىچرند ، و چون تابع طلوع وغروب آفتابند كه از كوهها ظاهر مىشود گويا رفتن ايشان به صعود بر كوه است و از
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 106
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٠٦