مقدّمة مؤلَّف
بسم الله الرّحمن الرّحيم الحمد للَّه رب العالمين ، و الصلاة على خير خلقه محمّد و آله الطَّاهرين .
امّا بعد . چنين گويد على القزويني ، السّاكن فى الزنجان : كه از جملهء امورى كه عموم ناس را ، هر روزى چند دفعه احتياج به او [ آن ] مىافتد ( 1 ) ،
شرح
( 1 ) بدان كه علم فقه ، چهار قسم است : زيرا كه موضوع اين علم ، أفعال خارجيّه مكلَّفين است . چنان كه موضوع علم اصول دين ، افعال ذهنيّه است ، كه اعتقادات بوده باشد . و اصول دين ، تكليف قلب است و فروع دين ، تكليف جوارح خارجيّه . و هر چه در اينجا نقض به نظر مىآيد ( خ ل آيد ) به مثل صوم و نحو آن ، مؤوّل است و مسألهء حسد ربط به اينجا ندارد إعمال حسد هم حرام است ، كه آن هم فعل جوارح خارجيّه است . و بالجمله فعل مكلَّف كه موضوع علم فقه است ، يا در صحت او [ آن ] نيّت معتبر است ، يا معتبر نيست اوّلى را عبادات مىگويند و اما دويّمى پس در او [ آن ] يا لفظ ، معتبر است يا معتبر نيست دويّمى را احكام مىگويند و اما اوّلى پس لفظ يا از دو جانب معتبر است ، يا از يك جانب . اوّلى را عقود مىگويند و دويّمى را ايقاع . پس مجموع فقه منقسم به چهار قسم مىشود : عبادات و