فصل ششم : در احكام برهان لمّ
155 . شكل اوّل را در نظر مىگيريم ، سپس همانطور كه بيان كردهاند مىگوييم : لازم است كه علّت موجود برهان ، فقط علّت تصديق نباشد ، بلكه علّت وجود نيز باشد ، زيرا هرموضوعى علّت ثبوت محمول خود براى نفس موضوع است ، هرچند براى ثبوت محمول آن بر موضوع ، علّتى وجود نداشته باشد ، بلكه علّت همهء آنها امر سومى باشد ، چون محمول محمول شىء محمول شىء است ؛ اعم از اينكه علّت محمول ، خود نيز ، محمول باشد ؛ يا علّت محمول چيز ديگرى باشد و هيچ برهان يا قياسى از اين معنى خالى نيست . پس برهان لمّ علت تصديق و علت وجود را به دست مىدهد ، ولى برهان إنّ فقط علّت تصديق را اعطا مىكند . 52
156 . آنگاه همانطور كه بيان كردهاند مىگوييم : لازم است اين علّت ، علّت تامّه باشد ، زيرا اگر علّت ناقص باشد ، در اينصورت از