مردم دروغ مىگويند ؛ چرا كه اين گونه آفريدن ، نشان از ناتوانى خداوند دارد . آن حضرت در ادامه فرمود : پدرانم روايت نمودهاند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : خداوند مشتى گل را برداشت و آن را درهم آميخت و آدم را با آن گل سرشت و اندكى از گل باقى ماند و حواء را نيز از آن گل آفريد . « 1 »
نگارنده گويد : اين روايت مورد تأييد اصحاب اماميه است و امّا روايتى را كه مىگويد حواء از دندهء كوچك سمت چپ آدم آفريده شده است بايد حمل بر تقيه نمود و يا چنين تأويل كرد كه آن گلى را كه خداوند براى آفرينش دندهء بدن آدم سرشت از باقيماندهء همان گل ، حواء را آفريد ؛ چرا كه حواء پس از آدم آفريده شد . البته همانگونه كه امام صادق عليه السّلام فرمودهاند اين نظريهء دربارهء آفرينش حواء ، به جواز ازدواج با خويشاوندان محرم منجر مىشود و عقيدهء آتشپرستان را تقويت مىكند ، [ درصورتىكه ازدواج با خويشاوندان محرم بى گمان حرام است ] . جميل بن درّاج گويد : از امام صادق عليه السّلام پرسيدم كه آيا ابليس از فرشتگان بود و آيا مسئوليت و مقامى در آسمان داشت ؟ آن حضرت پاسخ فرمود : ابليس نه در شمار فرشتگان بود و نه مسئوليتى در آسمان داشت ؛ بلكه او از جنّيان بود و با فرشتگان همراه شده بود . فرشتگان مىپنداشتند كه او از جنس خودشان است امّا هنگامى كه خداوند او را به سجده بر آدم فرمان داد و او سرپيچى نمود همگان دانستند كه او جنّ است . « 2 » ابليس از خدا خواست كه او را در ميان فرشتگان جاى دهد خداوند نيز خواستهاش را بر آورد و او را به همراه فرشتگان بر زمين گسيل داشت تا جنّيان فسادگر را از زمين برانند . آنان نيز به سوى جنيان فسادگر هجوم بردند و آنان را از زمين راندند . « 3 » فسادى را كه فرشتگان به انسان نسبت دادند چند وجه دارد :
1 . فرشتگان به سبب فسادى كه در ميان جنّها ديده بودند مىپنداشتند كه آدم نيز چنين فسادگر خواهد بود ؛ زيرا جنّها پيش از آدم در روى زمين
هامش
( 1 ) . تفسير عباسى ج 1 ص 216 .
( 2 ) . تفسير عباسى ج 1 ص 34 .
( 3 ) . سعد السعود ص 33 .