هرحال خداوند از شمار زنان پيامبر ، در آينده آگاه بود و مىدانست كه زيد همسرش را طلاق خواهد داد و اين زن ، همسر ، پيامبر خواهد شد . پيامبر بيم داشت كه مردم بگويند : پيامبر از ابتدا مىدانست كه زيد به زودى از همسرش جدا خواهد شد و همسر پيامبر خواهد شد . سرانجام اين آيه نازل شد :
« وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ . . . »
يعنى خداوند به زيد نعمت اسلام را عطا فرمود « و انعمت عليه » و اى پيامبر ، تو نيز به زيد نعمت آزادى از بردگى را عنايت فرمودى . امّا زيد به سفارشهاى خيرخواهانهء تو گوش فرا نداد و زينب را طلاق داد و زينب همسر تو گرديد . قرآن نيز به ازدواج پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با زينب بنت جحش اشاره فرموده است كه
« فَلَمَّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا ؛
« 1 » پس چون زيد حاجت خويش را از همسرش برآورد [ و او را طلاق داد ] آن زن را همسر تو گردانيديم تا بر مؤمنان دربارهء ازدواج با زنان پسرخواندگانشان تنگى و باكى نباشد هرگاه كه پسرخواندگان ، حاجت خود از زنانشان را برآوردند [ و همسر خود را طلاق دادند ] و فرمان خداوند ، شدنى است » .
خداوند مىدانست كه نفاقپيشگان به عيبجويى از ازدواج پيامبر و زينب بنت جحش خواهند پرداخت ؛ به همين دليل اين آيه را نازل فرمود :
« ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ ؛
« 2 » بر پيامبر هيچ تنگى و گناهى نيست در آنچه خداوند براى او مقرّر و روا داشته است » .
مأمون با شنيدن سخنان امام رضا عليه السّلام با شگفتى گفت : اى فرزند پيامبر خدا ، شما قلب بيمارم را شفا بخشيدى و شبههها را از ذهن من بيرون راندى ؛
هامش
( 1 ) . سوره احزاب / 37 .
( 2 ) . سوره احزاب / 38 .