پيروزى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر مشركان ، آنچه را كه مشركان دربارهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گناه مىشمردند در نگاهشان بخشوده شد . [ پس پيامبر دست به گناهى نيالوده بود بلكه مشركان سخنان توحيدى پيامبر را گناه مىپنداشتند ] .
مأمون دوباره پرسيد : اى ابا الحسن اين سخن خداوند كه مىفرمايد :
« عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ ؛
« 1 » خداوند از تو درگذرد ؛ چرا [ پيش از آنكه حال راستگويان بر تو معلوم گردد و دروغگويان را بشناسى ] به آنان اجازه دادى ؟ » [ سؤال مأمون اين بود كه اگر پيامبر داراى مقام عصمت است پس چرا اين كار را انجام داده است ؟ ]
امام عليه السّلام فرمود : اين سخن خداوند همانند اين ضربالمثل است : « اياك اعنى و اسمعى يا جارة » به تو مىگويم ولى همسايه بشنود . خداوند در اين آيه به پيامبرش خطاب نموده است ولى در واقع امّت پيامبر را مدّنظر داشته است . شاهد بر سخن ما ، قول خداوند فرازمند است كه مىفرمايد :
« لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ ؛
« 2 » [ اى پيامبر ! ] اگر شرك ورزى بىگمان كار تو تباه و نابود گردد و از زيانكاران باشى » . [ در اين آيه به ظاهر ، به پيامبر خطاب شده است ولى در واقع امّت پيامبر مدّنظر است ] . و اين سخن خداوند نيز شاهد مدّعاى ماست :
« وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا ؛
« 3 » و اگرنه آن بود كه تو را استوار داشتيم نزديك بود كه اندكى به آنان گرايش پيدا كنى » . مأمون سخنان امام رضا عليه السّلام را تصديق كرد و ادامه داد : مقصود خداوند از اين آيه چيست كه مىفرمايد :
« وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تُخْفِي فِي
هامش
( 1 ) . سوره توبه / 43 .
( 2 ) . سوره زمر / 65 .
( 3 ) . سوره اسراء / 74 .