زبردست بودند كه با ادعيه و ورد ، پرآب شدن رود نيل را قطعي كردند .
4 - حكمت الهي چنين است كه در بازشناختن حق از باطل ، الطاف الهي همچون پرآب شدن نيل نيز وجود داشته باشد . چرا كه اگر آنان خرافهپرستي را كنار مىگذاشتند ، ايمان را درك مىكردند و مىتوان گفت : كاري كه فرعون انجام داد آزمون ابتلاي آنها براي تشخيص حق از باطل بود . ولي به هرروي بايد گفت : كار فرعون الهي نبوده است . همانگونه كه گفتهاند : عبد السّلام بصري دست در دهان مار سمّي فرو مىبرد و با شاگردانش وارد آتش مىشد ولي هيچ كس كار او را معجزهاي الهي نميدانست .
5 - حكمت خداوند چنين است كه اگر به سوي انسان ، پيامبري گسيل داشت و از سويي خردي به او داد كه حق را از باطل بازشناسد ، ديگر عذري براي نپذيرفتن خداوند و پيامبرانش باقي نميماند ، ولي در اين ميان انسانهايي لجوج هستند كه از پذيرفتن خدا و پيامبر سرباز مىزنند ؛ خداوند به آنها مهلتي بسيار مىدهد ولي آنان از اين فرصت براي طغيان و كفراني بيشتر استفاده مىكنند . اينان كه كافرند و در نعمت خداوند به سر مىبرند مىپندارند كه اين نعمتها از رحمت خداوند است حال اينكه اينها مكر خداوند است كه باعث مىشود روزبهروز بر نافرماني خويش بيفزايند . فرعون و قومش نيز چنين بودند . فقيهان مذاهب چهارگانه نيز گمان مىكردند كه تا روز رستاخيز جاودانه خواهند بود ، و نميدانستند كه دچار مهلت و استدراج عذاب خداوند شدهاند .
« سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ ؛ *
« 1 » آهستهآهسته به نحوي كه درنيابند فرو مىگيريم و آنان را مهلت مىدهيم ؛ چرا كه مكر من متين است . »
از امير مؤمنان علي عليه السّلام پرسيدند : چرا برخي روز چهارشنبه را شوم مىدانند ؟ آن حضرت فرمود : چهارشنبه روزي است كه فرعون فرمان داد نوزادان پسر را بكشند و آن روز همانروزي است كه فرعون دستور داد موسي
هامش
( 1 ) . سوره اعراف / 183 ، 182 .