آن حضرت فرمودند : او زماني ايمان آورد كه از هرچارهاي نااميد شده بود .
چنين ايماني براساس اختيار انسان نيست ؛
« فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا ؛
« 1 » و چون عذاب ما را ديدند گفتند : تنها به خداوند ايمان آورديم و به آنچه شرك آورده بوديم اينك كافريم . اما ايمانشان پس از ديدن عذابها برايشان سودى نبخشيد .
با اينكه فرعون زرهي آهنين بر تن داشت [ و با لباسي چنين سنگين بايد غرق مىشد ] اما آب پيكر بيجانش را به ساحل آورد تا همگان از او عبرت بگيرند . هلاكت فرعون دليل ديگري نيز داشت و آن اينكه او هنگام غرق شدن ، از موسي كمك خواست . خداوند به موسي وحي فرمود : تو آفريننده او نيستي .
به فريادش اعتنايي نكن ؛ اگر او به درگاه من پناه آورده بود ، بيگمان به ياريش مىشتافتم . « 2 »
علما دلايل ديگري را نيز براي هلاكت فرعون برشمردهاند :
1 . فرعون پاكدلانه به يگانگي خداوند اقرار نكرد و تنها به ظاهر از كفرش توبه كرد .
2 . فرعون كوركورانه و به تقليد از بني اسرائيل به يگانگي خداوند اقرار نمود ؛ « لا إله الا الذى آمنت به بنو اسرائيل »
3 . بسياري از يهوديان اعتقاد داشتند كه خداوند در ميان جسمي نهفته است ، به اين دليل بود كه به گوسالهپرستي روي آوردند ؛ چرا كه گمان مىكردند خداوند در ميان جسم آن حيوان است . خداپرستي فرعون نيز بر مبناي همين اعتقاد بني اسرائيل بود .
4 . فرعون تنها يگانگي خداوند را پذيرفت ولي به پيامبري موسي اعتنايي نكرد و به اين دليل سبب توبهاش پذيرفته نشد .
هامش
( 1 ) . سوره غافر / 84 و 85 .
( 2 ) . علل الشرايع ج 1 ص 77 .