تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 45

مساهمون:

ص٤٥

تالى باطل است مقدّم نيز باطل مىباشد . بقيه دلايل بطلان اين نظريّه در كتابهاى مفصل ذكر شده است . بعد از توضيح مطلب لازم به تذكر است كه براى اين تصويرى كه نيروى بينايى مىگيرد هفت شرط است : 1 - بايد حسّ بينايى از هر عيب و آفت سالم باشد . 2 - ميان بيننده و شى ديدنى مانعى نباشد . 3 - ميان بيننده و ديده شده نسبت مقابله ( روبرو شدن ) محقّق شود . 4 - چيزى كه در برابر حسّ بينايى قرار مىگيرد رنگ داشته باشد . 5 - ميان بيننده و شيء ديدنى فاصلهء زياد نباشد . 6 - ميان آن دو نزديكى بيش از اندازه نباشد . ( در اين صورت ديدن حاصل نمىشود ) . 7 - جسمى كه بايد ديده شود زياد كوچك نباشد . چون همهء شرايط ياد شده حاصل شد ، ابزار حس آماده مىشود تا شيء ديدنى در آن حاصل شود ، يعنى صورتى در حسّ بينايى پديد مىآيد كه تصوير و عكس شيء ديدنى است جز اين كه ميان صورت و اصل آن شيء تفاوتى وجود دارد ، آن تفاوت اين است كه در آن جا نيروى ادراك كننده هست ولى در تصويرى كه در آينه مىافتد چنان نيرويى وجود ندارد ، بنا بر اين وقتى حسّ بينايى آن صورت منعكس شده را درك مىكند ديدن ناميده مىشود . در ميان نيروهاى پنجگانه ( 1 ) ظاهرى حسّ چشايى و بساوايى براى موجودات زنده مهمتر است و گاهى بعضى از حيوانات و موجودات جان دار باقى حواس را ندارند .

بايد بدانى كه اين نيروهاى پنجگانه داراى دو حكم كلى هستند :

1 - اين نيروهاى بيشتر از پنج عدد نيستند به اين دليل كه طبيعت از درجه اى به درجهء بالاتر منتقل نمىشود مگر اين كه تمام آن درجه در طبيعت به كمال خود برسد ، پس اگر در عالم آفرينش حسّ ديگرى مىبود آدمى به آن دست مىيافت و چون انسان به آن دست نيافته
هامش
( 1 ) حواسّ ظاهرى آدمى منحصر به همين پنج حسّ نمىباشد و حواس ديگرى چون حس جهت يا بى و حس ششم ثابت شده است كه بايد براى اطلاع بيشتر به كتب فيزيك ، مراجعه كرد . م .