شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 36

نشانه هاى روشن و كرامتهاى بلند مىباشد ، از شخصيتهايى است كه به بلندترين درجات ياد شده بالا رفته و به روشنترين و والاترين آن مقامات فايز گشته است تا آنجا كه سرچشمه هاى حكمت و دانش بر زبان مقدّسش جارى شده و شرح و بيان حقيقت از افق استدلالش درخشيده است ، در نتيجه ، نشانه هاى درخشان حق از وادى كمالش آشكار شده است ، و آيات تابانش ، كمال نيروى قدسى او را ظاهر كرده است ، تا آنجا كه گروهى به سبب ديدن آن آيات به وسيلهء او كافر شده و پنداشته‌اند كه او خداى آسمانها و زمين است ، و گروه ديگرى بر اثر دشمنى بر او از روى ستم و حسد از دين بيرون شدند ، و در آن كتاب همه اعمال خود را حاضر ببينند و پروردگارت به كسى ستم نكند ( 1 ) از جمله حكمتهاى رسا و آفتابهاى درخشان آن حضرت ، يك صد كلمه اى است كه حكمت و اندرزهاى لطيف را در بر دارد و ابو عثمان عمرو بن جاحظ از ميان كلمات امام ( ع ) برگزيده است . جاحظ از كسانى است كه هر دو فضيلت ، يعنى دانش و ادب را در خود گرد آورده است ، و چنين داورى كرده كه هر يك از اين صد كلمه ، يكهزار نوع از محسّنات سخن عرب را داراست . اين صد كلمه را به خاطر برتر و ممتاز بودن از ديگر كلمات حكمت آميز حضرت ، بر نگزيده است بلكه به اين سبب آنها را انتخاب كرده كه علاوه بر فصاحت از اختصار نيز برخوردار مىباشد . آن گاه پيوند و ارتباط من با مجلس صاحب معظَّم بزرگ وزيران جهان ، دانشمند دادگر ، صاحب نفس ملكوتى ، و رياست بشرى ، شهاب الدنيا و الدين ، مسعود پسر گرشاسف ( 2 ) ، اتفاق افتاد ، خداى شكوهش را دو چندان و اقبالش را پر دوام گرداند ، پس او را در سلك روحانيان يافتم در حالى كه از مادّه و مادّيات روى برتافته و به سوى قبلهء حقيقى شتافته ، و با نيروى عقلانيش رازهاى مباحث يقينى را دريافته است مفيدترين همنشينان در نزد او كسى است كه استوار سخن گويد ، و گرامىترين آنان پيش او كسى است كه در دانشى با او بحث و گفت و گو كند ، دوست مىداشتم كه به پيشگاه والايش هديه اى تقديم دارم ، كه عبارت از ، كنار زدن رموز و پرده هاى بعضى از آن كلمات بود و آنچه از گنجينه هاى گرانبهاى دانش در آن نهفته بود آشكار سازم ، و با اعتصام به خدا بدان شروع