طلحةبن نافع ، از انس بن مالك و جابر بن عبداللَّه نقل كرد كه برايش گفتهاند :
رسول خدا صلى الله عليه و آله پرسيد : اى جماعت انصار ، اين طهارتى كه در آيهء قرآن دربارهء شما نازل شده ، چيست ؟ گفتند : اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، چيزى نيست جز اين كه ما پس از حدث وضو مىسازيم و پس از جنابت غسل مىكنيم . پرسيد : آيا افزون بر اين چيز ديگرى نيز هست ؟
گفتند : « ما بيشتر چون قضاى حاجت مىكرديم با ليف و گياه درمنه طهارت مىگرفتيم و به همين سبب احساس ناراحتى و سوزش مىكرديم » . از اين روى با آب طهارت گرفتيم .
فرمود : « همين است ! از اين پس بر همه اين شيوه باشيد . » « 1 »
هامش
( 1 ) . ابن ماجه ( 355 ) ، دارقطنى ( ج 1 ، ص 62 ) ، حاكم ( ج 1 ، ص 155 ) ، طحاوى در مشكل الآثار ( 4740 ) ، بيهقى ( ج 1 ، ص 150 ) و ابن جارود ( 40 ) ، همه اين حديث را به روايت ابوايوب انصارى ، جابر بن عبداللَّه و انس بن مالك نقل كردهاند . سند اين حديث مشتمل است بر هشام بن عمار ، و در حفظ او خدشه شده است . همچنين مشتملاست برعتبة بن ابى حكيم ، واو هم چنان كه دارقط نى مىگويد قوى نيست . [ ابوسفيان طلحة بن نافع از ديگر رجال سند است و دربارهء او ] ابن ابىحاتم در مراسيل ( 100 ) مىگويد : از پدرم شنيدم كه با يادآور شدن حديثى از عتبة بن ابىحكيم ، از ابوسفيان طلحة بن نافع كه گفته است : ابوايّوب ، انس و نيز جابر از پيامبر صلى الله عليه و آله برايم نقل كردند ، گفت : ابوسفيان از ابوايوب هيچ حديثى ، نشنيده است .
اين حديث را سيوطى در درّالمنثور ( ج 4 ، ص 289 ) آورده و آن را به ابن منذر ، ابن ابىحاتم ، ابن مردويه و ابن عساكر هم نسبت داده است .
همچنين طبرانى در معجم الكبير ( 4070 ) و حاكم در مستدرك ( ج 1 ، ص 188 ) اين حديث را از طريق عبدالرحيم بن سليمان ، از و اصل بن سائب ، از عطاء بن ابى رباح ، از ابوسوره ، از عمويش ابوايوب نقل كردهاند كه گفته است : پرسيدند : اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، كيستند كسانى كه خداوند درباره شان آيهء فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ المُطَّهِّرينَ را نازل كردهاست ؟ فرمود : آنان كسانىاند كه با آب طهارت مىگرفتند و شب را هيچ نمىخوابيدند . و اصل بن صائب رقاشى كه در طريق اين حديث است ضعيف است .
البته حديث گواهى دارد و آن روايت عُوَيم بن ساعدهء انصارى است كه احمد ( ج 3 ، ص 422 ) ، ابن خزيمه ( 83 ) ، طبرى در تفسير ( 17231 ) ، طبرانى در كبير ( ج 17 ، ص 438 ) و صغير ( 828 ) و نيز حاكم در مستدرك ( ج 1 ، ص 155 ) آن را از طرقى چند از ابواويس ، از شرحبيل بن سعد ، از عُوَيم بن ساعده نقل كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله نزد آنان به مسجد قبا آمد و فرمود : « خداوند در داستان مسجدتان شما را به واسطهء طهارتتان به خوبى ستوده است ؛ اين طورى كه شما با آن تطهير مىكنيد چيست ؟ گفتند : به خدا سوگند ، اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، چيزى نمىدانيم جز اين كه ما همسايگانى از يهود داشتيم كه پس از قضاى حاجت پشت خود را مىشستند ؛ ما نيز همانند آنان شستيم .
شرحبيل بن سعد مدنى از رجال اين حديث هرچند ضعيف است اما حديث او اعتبار دارد . بنابراين ، حديث با شواهدى كه دارد حسن است .