كه در برابر روشنايى روز باشد مىدرخشد . « 1 » 631 - ابن ابىشيبه براى ما نقل كرد و گفت : سفيان بن عُيَيْنه ، از زهرى ، از عروه ، از اسامة بن زيد حديث كرد كه گفته است : پيامبر صلى الله عليه و آله بر دژهايى از دژهاى مدينه مشرف شد و فرمود : « آيا آنچه من مىبينم شما نيز مىبينيد ؟ من جايگاههاى فتنه را در ميان خانههاى شما مىبينم ، آن سان كه آبگيرهاى باران را » . « 2 » 632 - موسى بن اسماعيل براى ما نقل كرد و گفت : حماد ما را حديث كرد و گفت : ابو هارون عبدى ، از ابوسعيد خُدرى نقل كرد كه گفته است : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « مردمان مدينه از اين شهر بيرون روند و ديگر بار بدان باز گردند . اما پس از آن بيرون روند و بدان باز نگردند ؛ مردم ، اين شهر را در خرمترين حالت رها كنند » . پرسيده شد : پس چه كسى ميوههاى آن را بخورد ؟ فرمود : پرندگان و درندگان . « 3 » 633 - ابوداوود براى ما نقل كرد و گفت : شعبه ما را حديث كرد و گفت : عدى بن ثابت ، از عبداللَّه بن يزيد ، از حذيفه نقل كرد كه گفته است : رسول خدا صلى الله عليه و آله در ميان ما به سخن ايستاد و ما را از آنچه تا روز قيامت رخ خواهد داد آگاهاند . تنها اين نكته را از او نپرسيدم كه چه چيز سبب بيرون رفتن مردم مدينه از اين شهر خواهد شد . « 4 »
تاريخ المدينة المنورة (تاريخ مدينه منوره) (فارسى) — صفحة 269
مساهمون: ابن شبة النميري
ص٢٦٩
هامش
( 1 ) . احمد ( ج 5 ، ص 144 ) ، ابن ابىشيبه ( ج 15 ، ص 87 ) ، ابن حبان ( 6841 ) ، و حاكم ( ج 4 ، ص 442 ) اين حديث را نقل كردهاند و حاكم آن را صحيح دانسته و ذهبى نيز با او همرأى شده است .
هيثمى در مجمع ( ج 8 ، ص 12 ) آن را به احمد نسبت داده و گفته است : رجال احمد رجال صحيح است . مگر حبيببن حماد .
ابن ابىشيبه نيز ( ج 15 ، ص 77 ) حديث را به همين مضمون از ابوخالد احمر ، از عمرو بن قيس ، از مردى ، از ابوذر نقل كرده است . اين سند به واسطهء مجهول بودن راويى كه از ابوذر نقل مىكند ضعيف است .
( 2 ) . بخارى ( 1878 ، 2467 ، 3597 و 7060 ) ، مسلم ( ص 2885 ، ح 9 ) ، احمد ( ج 5 ، صص 200 و 208 ) و ابن ابىشيبه ( چاپ دار الفكر ، 8 / 594 / 19 ) اين حديث را نقل كردهاند .
( 3 ) . سند اين حديث حسن است .
( 4 ) . بخارى ( 6604 ) ، مسلم ( ص 2891 ، ح 23 ) ، ابوداوود ( 4240 ) ، احمد ( ج 5 ، صص 385 ، 389 و 401 ) ، ابن حبان ( 6636 ) ، بغوى ( 4215 ) ، حاكم ( ج 4 ، صص 487 و 472 ) اين حديث را نقل كردهاند . همچنين احمد ( ج 5 ، ص 386 ) ، طيالسى ( 433 ) و مسلم ( ص 2891 ، ح 24 ) از طريق شعبه ، از عدى بن ثابت ، از عبداللَّه بن يزيد خطمى ، از حذيفه نقل كردهاند كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله مرا از همه آنچه تا روز قيامت رخ خواهد داد آگاهاند و همه چيز را از او پرسيدم . تنها اين را از او نپرسيدم كه چه چيز مردمان مدينه را از آن شهر خواهد راند . - اين عبارت احمد و مسلم است . اما متن طيالسى چنين است :
رسول خدا صلى الله عليه و آله در ميان ما به خطبه ايستاد و ما را از آنچه تا روز قيامت رخ خواهد داد آگاهاند . تنها اين را از او نپرسيدم كه چه چيز سبب بيرون رفتن مردم مدينه از مدينه مىشود .