خود را به حضور او ببريم تا در خانه خود بر آنها نماز بخواند بر او آسانتر است . چنين كرديم و از آن هنگام تا امروز بر اين شيوهايم . « 1 » 2 - محمد بن يحيى ما را حديث آورده ، گفت : عبدالعزيز بن عمران ، از محمد ابن عبدالعزيز ، از ابن شهاب براى ما حديث آورد و گفت : چون كسى مىمرد رسول خدا صلى الله عليه و آله حضور مىيافت و در جايى كه مرده به خاك سپرده مىشد بر او نماز مىخواند . چون رسول خدا صلى الله عليه و آله سنگين شد مؤمنان مردگان خود را به نزد او مىبردند تا بر آنان نماز بخواند . پيامبر صلى الله عليه و آله در خانهء خود ، در جايى كه امروزه به « موضع الجنائز » شناخته مىشود ، بر جنازهها نماز مىگزارد . اين سنت از آن زمان جارى بوده است . . . « 2 » رسول خدا صلى الله عليه و آله در خانهء خود بر عمير نماز گزارد . « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن حِبّان ( 3006 ) ، حاكم ( ج 1 ، ص 357 ، 364 و 365 ) ، بيهقى به نقل از او ( ج 4 ، ص 74 ) و احمد ( ج 3 ، ص 66 ) همه به نقل از ابوسعيد خُدرى اين حديث را روايت كردهاند . حاكم مىگويد : حديث صحيح است به شرط شيخين . ذهبى نيز همين نظر را دارد . البانى در احكام الجنائز ( 88 ) مىگويد :
اين حديث [ بدون شرط و شيوهء شيخين ] صحيح است ؛ زيرا سند مشتمل بر سعيد بن عبيد سباق است و مسلم و بخارى از او حديثى نقل نكردهاند . هيثمى نيز در مجمع الزوائد ( ج 3 ، ص 26 ) همين حديث را نقل مىكند و مىگويد : احمد اين حديث را روايت كرده و رجال آن ثقه هستند .
يادآورى : نزد همهء ناقلان پيشگفتهء اين حديث ، نامى از جابر بن عتيك نيامده و تنها مؤلف نام او را آورده است . تنها در حديث ابن عباس آمده كه گفت : جنازهء جابربن عتيك را آوردند . يا گفت : سهل بن عتيك ، و او نخستين كسى بود كه در جايگاه جنازهها بر او نماز خوانده شد . رسول خدا صلى الله عليه و آله پيش رفت ، تكبير گفت ، حمد را به صبر خواند ، سپس تكبير دوم را گفت و براى مرده دعا كرد و گفت : « اللّهم اغفرله و ارحمه و ارفع درجته » سپس تكبير چهارم را گفت و براى مؤمنان دعا كرد و سپس سلام داد . چونان كه در مجمع الزوائد ( ج 3 ، ص 33 ) آمده طبرانى نيز اين حديث را در معجم الأوسط روايت كرده است . هيثمى مىگويد : سند اين حديث مشتمل بر يحيى بن يزيد بن عبدالملك نوفلى است و او ضعيف است .
( 2 ) . در نسخهء اصلى به اندازهء سه كلمه سفيد است .
( 3 ) . حديث مرسل است ؛ چه ، راوى حديث ابن شهاب زهرى ، از تابعين است و حديث از طريق او رسيده است . چونان كه در مجمع الزوائد ( ج 3 ، ص 34 ) آمده : طبرانى همين حديث را از طريق عبداللَّه بن ابىطلحه روايت كرده است كه گفت : ابوطلحه پس از مرگ عمير بن ابىطلحه [ پسرش ] ، رسول خدا صلى الله عليه و آله را براى نماز خواند . رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز به خانهء آنان آمد و در همان خانه بر مرده نماز گزارد . . . . هيثمى مىگويد : رجال اين سند ، رجال « صحيح » هستند .