تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ المدينة المنورة (تاريخ مدينه منوره) (فارسى) — صفحة 179

مساهمون:

ص١٧٩

و سهم هر كدام را برآورد كند . ( يك بار ) چون به او گفتند : بر ما ستم روا داشتى . گفت : اگر مىخواهيد شما به ازاى آن مقدار كه تخمين زده‌ام كل محصول را برداريد و اگر هم مىخواهيد ما به ازاى همين تخمين برمىداريم . يهوديان در پاسخ گفتند : آسمان‌ها و زمين به همين عدالت برپاست . سپس عبداللَّه ديگر بار به آنان گفت : اگر خواستيد مىتوانيد شما تخمين بزنيد و پيشنهاد دهيد و مىتوانيد هم بر پايه تخمين من محصول را برداريد . راوى گويد : سنت خرص « 1 » و تخمين از همين جا رواج يافت . « 2 » 520 - احمد بن عيسى براى ما نقل كرد و گفت : عبداللَّه بن وهب ما را حديث كرد و گفت : ابولهيعه برايم نقل خبر كرد كه بُكَير بن عبداللَّه ، از سليمان بن يسار برايش نقل كرده كه گفته است : پيامبر صلى الله عليه و آله عبداللَّه بن رواحه را نزد يهوديان خيبر فرستاد تا محصول را برآورد و قسمت كند . چون عبداللَّه به ميان آنان رفت از او با هديه‌هايى استقبال كردند . عبداللَّه گفت : مرا به هديه‌هاى شما حاجتى نيست . شما يهوديان خود مىدانيد كه خداوند هيچ طايفه‌اى را نزد من منفورتر از شما نيافريده و هيچ طايفه‌اى را نيز محبوب‌تر از آنها كه از نزدشان مىآيم خلق نكرده است . به خداوند سوگند نه دوستى آنان و نه دشمنى شما مرا بر آن مىدارد كه از ديدگاه من در برابر حق يكسان نباشد . پيامبر صلى الله عليه و آله نخل‌ها را به يهوديان واگذاشته بود و بر نصف محصولات از آنها مراقبت مىكردند . ابن رواحه محصول را تخمين زد و پس از اين برآورد به يهوديان گفت : شما انتخاب كنيد ؛ اگر خواستيد محصول را به برآورد من برمىداريد و اگر هم نخواستيد ما خود آن را برمىداريم . گفتند : اين عين عدالت است و

هامش
( 1 ) . مقصود از خرص بر وزن نهر و نيز شعر ، آن است كه كلّ محصول خرماى موجود بر درخت را يكى از طرف‌هاى شركت تخمين برند و سپس هر يك از طرف‌ها كه مايل است سهم خود را در ازاى مقدار تخمين زده شده به طرف ديگر واگذارد . عبداللَّه رواحه در اين داستان چنين مىكرده و يهوديان خرماهاى موجود بر درختان را برمىگزيده و مقدار برآورد شده را در برابر مسلمانان متعهد مىشده‌اند - م .
( 2 ) . روايت مرسل و حسن است و در سيره ابن هشام ( ج 3 ، ص 354 ) ، از ابن اسحاق ، از عبداللَّه بن ابىبكر بن حزم نقل شده است . البته احمد ( ج 2 ، ص 24 ) همين حديث را به طريق موصول از ابن عمر نقل كرده است .