چه مىخواهى به تو دهيم و هر چه اجازه مىدهى براى خود برداريم . راوى گويد : پيامبر صلى الله عليه و آله اراضى خيبر را بر نصف به آنان واگذاشت . « 1 » 513 - عبداللَّه بن نافع و قَعْنَبى از مالك بن انس ، از ابن شهاب ، از سعيد بن مسيب نقل كردند كه گفت : ( رسول خدا صلى الله عليه و آله ) به يهوديان خيبر در روز فتح آن ( فرمود : ) « 2 » تا زمانى كه خدا بخواهد شما را در اين سرزمين باقى مىگذارم مشروط بر اين كه خرماى آن ميان ما و شما قسمت شود . پيامبر صلى الله عليه و آله ( همه ساله ) عبداللَّه بن رواحه را به خيبر مىفرستاد و او خرماها را به تخمين قسمت مىكرد و مىگفت : اگر مىخواهيد شما برداريد و اگر مىخواهيد من برمىدارم . آنان نيز خرماها را برمىداشتند . « 3 » 514 - ابوعاصم از ابنجريح براى ما نقل كرد كه گفته است : عبداللَّه بن عبيد بن عمير دربارهء قرار داد پيامبر صلى الله عليه و آله با يهوديان خيبر مبنى بر اين كه نصف محصولات از آنِ ما و نصف ديگر از آنِ شما باشد . برايم نقل كرد و گفت : آنان به جاى ما كار مىكردند . چون ميوههايشان رسيد نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و گفتند : كسى به ميان ما بفرست تا محصول را ميان ما و شما گمانه زند . پيامبر صلى الله عليه و آله عبداللَّه بن رواحه را فرستاد او در نخلستانهايشان گشتى زد و به نخلها نگريست . آنگاه گفت : به خداوند سوگند نمىدانم كه محصول چقدر است . اگر خواسته باشيد به شما چهل هزار وَسْق « 4 » مىدهيم و محصول را به ما وا مىگذاريد . راوى گويد : يهوديان به همديگر نگريستند و گفتند : آسمان و زمين به همين ( دادگرى ) برپاست و به همين نيز بر شما چيره مىشود . 515 - ابن جريج گفت : ابوزبير برايم نقل خبر كرد كه از جابر شنيده است كه مىگويد :
تاريخ المدينة المنورة (تاريخ مدينه منوره) (فارسى) — صفحة 176
مساهمون: ابن شبة النميري
ص١٧٦
هامش
( 1 ) . حديث مرسل و ضعيف است .
( 2 ) . افتادگى موجود در متن عربى به استناد موطأ امام مالك تدارك شده است .
( 3 ) . مرسل است . مالك آن را در موطأ ( ج 2 ، ص 703 ) آورده و ابن عبدالبّر در اين باره گفته است : همهء راويان موطأ و بيشتر اصحاب ابن شهاب آن را ارسال كردهاند .
( 4 ) . در قرون نخستين اسلامى يك وسق يا بار شتر با 60 صاع ؛ يعنى 3456 / 252 ليتر ( يا براى گندم و همانند آن 3 / 194 كيلو گرم ) برابر بود .
درزمان هارونالرشيد يكوَسْق 5 / 2 وَسْقنبوى ؛ يعنى 864 / 630 ليتر يا حدود 76 / 485 كيلو گرم گندم بود .
براى دوران متأخر ، منابع به طور متوسط رقم 60 صاع نبوى را براى يك وَسْق ارائه مىدهند . بنگريد به : اوزان و مقياسها در اسلام ، ص 85 - م .