5 . علم اجمالى تكليف را منجّز مىسازد . ازاينرو ، مخالفت قطعى با آن حرام بوده ، موافقت احتمالى و فىالجمله با آن واجب مىباشد ؛ اما وجوب موافقت قطعى - به معناى وجوب به جاى آوردن همهء محتملات به حكم عقل در واجب و يا ترك همهء محتملات به حكم عقل در حرام - در باب برائت و احتياط بحثش خواهد آمد .
6 . در واجبات توصّلى اجمال در امتثال مانعى ندارد ، اما در امور عبادى ، در صورتى كه مكلّف نتواند علم تفصيلى به دست آورد ، اجمال در امتثال مانعى ندارد ؛ خواه با تكرار عبادت باشد و خواه با به جاى آوردن همهء محتملات در يك عبادت در جايى كه به تكرار نياز نباشد ؛ اما درصورتىكه مكلّف بتواند علم تفصيلى در امتثال يا ظنّ معتبر كه جايگزين علم تفصيلى است ، به دست آورد ، در جواز امتثال اجمالى اشكال هست و آن اشكال موجّه مىباشد .
تمرين
1 . آيا استنباط حكم شرعى از طريق جفر و رمل جايز است ؟ و آيا تقليد كردن از كسى كه حكم شرعى را از چنين راههايى استنباط كرده رواست ؟
2 . اگر مكلّف مال خويش را به گمان اينكه مال ديگرى است بدزدد ، آيا مستحق كيفر است ؟ چرا ؟
3 . آيا معناى قطع طريقى و قطع موضوعى را مىدانيد ؟ [ آن را بيان كنيد . ]
4 . هرگاه آب مطلق با آب مضاف مشتبه شود ، آيا تطهير لباس با آن دو صحيح است ؟ هرگاه ندانيم نماز واجب ما ، شكسته است يا تمام ، درصورتىكه بتوانيم علم تفصيلى به دست آوريم [ وظيفه چيست ؟ ] و درصورتىكه نتوانيم وظيفه چيست ؟