ب - آيا واقعا شارع حجيت اين قطع را نفى كرده است ؟
ج - با فرض عدم امكان نفى حجيت اين قطع ، معناى حكم شارع برطبق حكم عقل آيا امر و نهى شارع است يا علم شارع به اينكه ارتكاب يا ترك فلان كار شايسته و نيكو است ؟
1 . حسن و قبح عقلى
نظريهء اشاعره : افعال با قطع نظر از حكم شارع نه خوباند و نه بد . خوب آن است كه شارع آن را خوب بشمارد ( بدين معنا كه بدان امر كند يا آن را انجام دهد . ) و بد آن است كه شارع آن را بد بشمارد ( بدين معنا كه از آن نهى كند يا آن را ترك گويد . ) پس خوبى و بدى تابع امر و نهى شارع است .
لا حكم للعقل فى حسن الأفعال و قبحها ، و ليس الحسن و القبح عائدا إلى أمر حقيقى حاصل فعلا قبل ورود بيان الشارع ، بل انّ ما حسّنه الشارع فهو حسن و ما قبّحه الشارع فهو قبيح .
نظريهء عدليه : افعال فى حدّ نفسه برخى خوب و برخى بد هستند و شارع تنها به كارهاى خوب امر و از كارهاى بد نهى مىكند . پس امر و نهى شارع تابع خوبى و بدى افعال است .
ان للافعال قيما ذاتية عند العقل مع قطع النظر عن حكم الشارع ، فمنها ما هو حسن فى نفسه ، و منها ما هو قبيح فى نفسه ، و منها ما ليس له هذان الوصفان . و الشارع لا يأمر الا بما هو حسن و لا ينهى الا عما هو قبيح .
به نظر ما در اين مسئله حق با عدليه است به دو دليل :
دليل اول : حسن احسان و قبح ظلم بىآنكه پاى شرع به ميان آورده شود ، نزد هر عاقلى امرى ضرورى و روشن است و همين نشاندهندهء عقلى بودن آن مىباشد .