درآمد
نزد اماميه ، عقل يكى از ادلهء احكام شرعى به شمار مىرود . در علم اصول از دو جهت در اينباره بحث مىشود :
1 . اينكه : آيا عقل حجت است ؟ بدين معنا كه هرگاه عقل دريافت كه « فلان كار از نظر شارع حسن است ، يا انجام دادن آن واجب است » آيا با اين حكم عقل ، حكم شرع ثابت مىشود ؟ اين بحث مربوط به مباحث حجت است .
2 . اينكه : آيا عقل مىتواند به هر طريقى كه باشد ، بفهمد كه فلان كار از نظر شارع مثلا نيكو است يا انجام دادن آن لازم است ، يا نمىتواند ؟ و اگر مىتواند موارد آن كدام است ؟ اين بحث ، ملازمات عقلى خوانده مىشود كه در اينجا بدان مىپردازيم .
ملازمات عقلى در واقع عهدهدار تشخيص صغريات بحث نخست است .
پيش از پرداختن به اصل مطلب ، ذكر دو مطلب سودمند است .
1 . اقسام دليل عقلى
الف : مستقلات عقلى . مستقلات عقلى آن دسته از احكام عقلى است كه دليل آن از دو مقدمهء عقلى تشكيل مىشود ، مانند :