بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذلِكَ ؛
زنان طلاق داده شده تا سه پاكى درنگ كنند ( منتظر بمانند و از شوهر كردن بازايستند ) . . . و شوهرانشان در آن مدت اگر خواهان اصلاح باشند به بازگرداندن آنها سزاوارترند . « 1 » » كه مقصود از
« بُعُولَتُهُنَّ ؛
شوهرانشان » شوهران خصوص زنانى است كه طلاقشان رجعى است ، درحالىكه عنوان
« الْمُطَلَّقاتُ ؛
زنان طلاق داده شده » عام است .
8 . آوردن استثنا پس از چند جمله
هرگاه استثنايى پس از چند جمله ذكر شود در صورتى كه موضوع در آن جملهها تكرار نشده باشد ، مانند : « احسن الى الناس و احترمهم و اقض حوائجهم الّا الفاسقين ؛ به مردم نيكى كن و احترامشان گذار و نيازهاشان بر طرف ساز مگر فاسقان را » ، ظاهر سخن آن است كه استثنا به همهء فقرات گذشته بازمىگردد ، چون موضوع تنها يك بار ذكر شده و استثنا از موضوع است هرچند به اعتبار حكم . و در صورتى كه موضوع در آن جملهها تكرار شده باشد ، مانند آيهء شريفهء
« وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ إِلَّا الَّذِينَ تابُوا ؛
و كسانى كه نسبت زنا به زنان شوهردار مىدهند ، سپس چهار گواه نمىآورند ، هشتاد تازيانه به آنان بزنيد ، و هيچگاه شهادتى از آنان نپذيريد ، و اينانند كه خود فاسقند ، مگر كسانى كه پس از آن توبه كرده باشند » « 2 » ، ظاهر سخن آن است كه استثنا به جملهء اخير بازمىگردد و تخصيص جملههاى پيشين دليل جداگانهاى مىطلبد .
هامش
( 1 ) - بقره / 228 .
( 2 ) - نور / 5 و 4 .