فصل هشتمبيان صفات واجب تعالى به نحو كلى و تقسيم آن
[ 1 ]
معناى اتصاف واجب تعالى به يك وصف :
در مباحث پيشين گذشت كه هيچ كمال وجوديى از وجود واجبى سلب و نفى نمىشود . واجب تعالى هر كمالى را كه در دار هستى تحقق دارد ؛ مانند علم و قدرت ، به گونهاى برتر و شريفتر در خود دارد و آن كمال به نحوى كه شايستهء ساحت عزت و كبرياى الهى باشد ، « 1 » بر او حمل مىگردد .
و مقصود از اتصاف واجب تعالى به صفات كمالى ، چيزى جز اين نيست [ كه واجب تعالى همهء كمالات را واجد است و مفاهيمى كه حكايت از كمال مىكند ، با حذف حدود و قيود عدمى آن ، بر او قابل حمل مىباشد . ]
[ 2 ]
صفات ثبوتى و سلبى
در يك تقسيم اوّلى ، صفت به دو نوع تقسيم مىشود :
1 - صفت ثبوتى ،
كه بيانگر يك معناى ايجابى است ؛ مانند علم و قدرت .
2 - صفت سلبى ،
كه بيانگر يك معناى سلبى است . بايد دانست كه مفاد صفت سلبى همان سلبِ « 2 » سلبِ كمال است [ ، چون صفت سلبى ، دلالت بر سلب نقص دارد و نقص چيزى نيست مگر « سلب كمال » . ] و سلب سلبِ كمال به ايجاب كمال باز
هامش
( 1 ) . يعنى با حذف حدود و قيودى كه ويژهء مصاديق امكانى آن كمالات است
( 2 ) . مقصود از سلب و نفى در چنين مواردى همان « عدم » است ؛ چنان كه مقصود از ايجاب و اثبات ، همان « وجود » مىباشد و در واقع معناى لازم آن اراده شده است