فصل سوموجوب وجودِ معلول در ظرف وجودعلت و وجوب وجودِ علت در ظرف وجود معلول
[ 1 ] وجوبى كه در اينجا مطرح است وجوب بالقياس است ، نه وجوب غيرى و آنچه در [ فصل پنجم از مرحلهء چهارم تحت عنوان ] « الشىء مالم يَجِبْ لم يوجَدْ » بيان شد ، وجوب غيرىِ معلول بود . [ بنابراين ، نبايد مطلبى كه در اينجا بيان مىشود با آنچه در آن بحث بيان شد ، آميخته شود ، زيرا وجوب غيرى اوّلًا يك وصف نفسى است ، بر خلاف وجوب بالقياس كه وصفى اضافى و نسبى مىباشد . « 1 » ثانياً وجوب غيرى وصف ويژهء معلول است ، اما وجوب بالقياس وصفى است كه هم معلول بدان متصف مىشود و هم علت . ]
[ 2 ]
اثبات وجوب وجود معلول در ظرف وجود علت تامه
دليل اول :
دليل نخست بر اينكه وجود معلول در ظرف وجود علت تامهاش واجب و ضرورى است ، آن است كه : اگر وجود معلول در ظرف وجود علت تامهاش واجب نباشد ، عدم معلول جايز و ممكن خواهد بود ؛ [ در نتيجه فرض عدم معلول در
هامش
( 1 ) . براى توضيح بيشتر ر ، ك : همين نوشتار ، فصل دوم از مرحلهء چهارم