[ 1 ]
فصل دوازدهممعناى سرعت و بُطْؤ [ / تندى و كندى
]
اصطلاحات گوناگون سرعت
[ از جمله مفاهيمى كه به حركت تعلق مىگيرد ، مفهوم « سرعت » است . واژهء « سرعت » معانى گوناگونى دارد ، كه به پارهاى از آنها اشاره مىشود :
1 - سرعت به معناى جريان ، سيلان و گذرايى ؛ مؤلف ارجمند در پايان همين فصل بدينمعنا اشاره كرده و آن را ويژگى همه حركات به شمار مىآورد .
2 - مفهومى كه از نسبت مسافت حركت به زمان حركت به دست مىآيد ؛ مانند آنجا كه گفته مىشود : اتومبيل با سرعت چهل كيلومتر در ساعت حركت مىكند .
3 - سرعت به معناى « تندشدن » حركت ، كه به آن « شتاب » نيز گفته مىشود ؛ از اين جهت ، حركات بر سه دستهاند : الف : حركات تندشونده ، كه سرعت آن ( سرعت به معناى دوم آن ) به تدريج افزايش مىيابد . ب : حركات كندشونده ، كه سرعت آن به تدريج كاهش مىيابد . ج : حركات يكنواخت ، كه سرعت آنها ثابت است .
4 - سرعت به معناى طى مسافت زياد در زمان كم ، در برابر بطؤ به معناى طى مسافت كم در زمان زياد .
مؤلف ارجمند سخن خود را ازسرعت وبطؤ به معناى اخير آن آغاز مىكند و براين نكته تكيه مىورزد كه سرعت وبطؤ از امور نسبى بوده و در اثر مقايسهء مقدار