الطبيعيّ الواحد من جهة مقداره .
و الواحد بالعموم إمّا واحد بالعموم المفهوميّ ، و إمّا واحد بالعموم بمعنى السعة الوجوديّة . و الأوّل إمّا واحد نوعيّ ، كالإنسان ؛ و إمّا واحد جنسيّ ، كالحيوان ، و إمّا واحد عرضيّ ، كالماشي و الضاحك . و الواحد بالعموم بمعنى السعة الوجوديّة كالوجود المنبسط .
و الواحد غير الحقيقيّ - و هو ما اتّصف بالوحدة بعرض غيره ، لاتّحاده به نوعا من
شرح
يك متر مكعب و . . . ؛ ] و يا بالعرض قابل انقسام مىباشد ، مانند جسم طبيعى واحد ، كه از جهت كميت و مقدارى كه بر آن عارض مىشود ، قابل انقسام مىباشد .
اقسام واحد عمومى
واحد عمومى يا واحد به عموم مفهومى است [ يعنى يك مفهوم و ماهيت است كه با آنكه واحد است مصاديق و افراد فراوانى را تحت پوشش خود قرار مىدهد ] و يا واحد به عموم به معناى سعه و گسترش وجودى است ، [ يعنى وجود واحدى است كه به واسطهء سعه و گستردگى وجوديش ، وجودهاى خاص و محدود فراوانى را دربر مىگيرد و بر آنها احاطه دارد . حاصل آنكه عموميت در واحد عمومى ، يا عموميت مفهومى است و يا عموميت وجودى مىباشد . ] قسم نخست يا واحد نوعى است ، مانند انسان ؛ و يا واحد جنسى است ، مانند حيوان ؛ و يا واحد عرضى است ، مانند رونده و خندان . قسم دوم ، يعنى واحد به عموم به معناى سعهء وجودى ، مانند وجود منبسط . « 1 »اقسام واحد غير حقيقى
واحد غيرحقيقى چيزى است كه در اثر يك نوع اتحاد با واحد حقيقى و به عرضهامش
( 1 ) . وجود منبسط در اصل يك اصطلاح عرفانى است . به اعتقاد عرفا وجودى كه از واجب تعالى صادر مىشود يك وجود است كه همهء موجودات را دربر مىگيرد ، و يك نور است كه در هر مرتبهاى به صورتى نمايان مىشود .