ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 527
الفصل الثاني في أقسام الواحد الواحد إمّا حقيقيّ ، و إمّا غير حقيقيّ . و الحقيقيّ ما اتّصف بالوحدة لذاته ، من غير واسطة فى العروض ، كالإنسان الواحد . و غير الحقيقيّ بخلافه ، كالإنسان و الفرس المتّحدين في الحيوان ، و ينتهي لا محالة إلى واحد حقيقيّ . و الواحد الحقيقيّ ، إمّا ذات هي عين الوحدة ، و إمّا ذات متّصفة بالوحدة . و الأوّل فصل دوم اقسام واحد واحد بر دو قسم است : واحد حقيقى و واحد غير حقيقى . واحد حقيقى عبارت است از آنچه لذاته متصف به وحدت مىشود بدون آنكه چيزى واسطه در عروض وحدت بر آن باشد . [ و به ديگرسخن : واحد حقيقى چيزى است كه اسناد وحدت به آن اسناد حقيقى است و وحدت وصف براى خودش مىباشد نه وصف براى متعلقش ؛ ] مانند انسان واحد . و واحد غير حقيقى چيزى است كه لذاته متصف به وحدت نمىشود ، بلكه در اين اتصاف نياز به واسطه در عروض دارد ؛ مانند انسان و اسب كه در حيوان متحد هستند . [ وقتى مىگوييم : انسان و اسب در حيوان يكى هستند ، درواقع وصف وحدت از آن حيوان ، كه جنس آن دو است ، مىباشد و به عرض حيوان به انسان و اسب نسبت داده مىشود . از اينجا دانسته مىشود كه ] هر واحد غير حقيقى به ناچار به يك واحد حقيقى منتهى مىشود . واحد حقيقى [ نيز بر دو قسم است ، زيرا واحد حقيقى ] يا ذاتى است كه عين