ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 454
رائحة طيّبة و رائحة منتنة ؛ أو من جهة نسبتها إلى الطعم كما نقول : رائحة حلوة و رائحة حامضة . و هذا كلّه دليل ضعف الإنسان فى شامّته ، كما ذكره الشيخ . و الملموسات أنواع الكيفيّات المحسوسة بحسّ اللمس ؛ و قد عدّوا بسائطها اثني عشر نوعا ، هي : الحرارة و البرودة ، و الرطوبة و اليبوسة ، و اللطافة و الكثافة ، و اللزوجة و الهشاشة ، و الجفاف و البلّة ، و الثقل و الخفّة . و قد ألحق بها بعضهم الخشونة ، و الملاسة ، و الصلابة ، و اللين ؛ و المعروف أنّها مركّبة . بوى شيرينى و بوى ترشى . بو على سينا مىگويد : اين [ كه ما براى بوهاى مختلف الفاظ خاصى نداريم ، و آنها را مستقلا شناسايى نمىكنيم بلكه آنها را از راه اضافه به موضوع و مانند آن مىشناسانيم ] ، نشاندهندهء ضعف قوهء بويايى انسان [ نسبت به ساير حواس او ] مىباشد . ملموسات [ - كيفيات قابل لمس ] ملموسات انواع كيفيات محسوسى هستند كه توسط قوهء لامسه درك مىشوند . دانشمندان گفتهاند : انواع كيفيات ملموس بسيط دوازده نوعاند ، به اين شرح : 1 . حرارت . 2 . برودت . 3 . رطوبت [ - شلى ] . 4 . يبوست [ - سفتى ] 5 . لطافت [ - رقّت و نازكى ] . 6 . كثافت [ - غلظت و پرى ] 7 . لزوجت [ - چسبندگى ] . 8 . هشاشت [ كه در برابر لزوجت است ] . 9 . جفاف [ - خشكى ] . 10 . بلّت [ - ترى ] . 11 . ثقل [ - سنگينى ] 12 . خفّت [ - سبكى ] . برخى از طبيعيون [ انواع بسيط ملموسات را شانزده نوع دانستهاند و ] چهار نوع ديگر به انواع بيان شده افزودهاند كه عبارتند از : خشونت [ - زبرى ] ، ملاست [ - نرمىاى كه در مقابل زبرى است ] ، صلابت [ - سختى ] ، لين [ - نرمى كه در برابر سختى است ] . اما معروف ميان طبيعيون آن است كه اين چهار كيفيت مركب مىباشند نه بسيط .