ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 335
و ينقسم الجنس و الفصل إلى : قريب ، و بعيد . و أيضا ينقسم الجنس و النوع إلى : عال ، و متوسّط ، و سافل . كلّ ذلك مبيّن في محلّه . تقسيم جنس و فصل به قريب و بعيد هريك از جنس و فصل به قريب و بعيد تقسيم مىشوند . [ جنس را نسبت به يك نوع در صورتى قريب مىگويند كه اگر آن نوع را با هريك از انواع مشارك در آن جنس ضميمه كنيم و بپرسيم كه چيستند ؟ همان جنس در جواب بيايد . مثلا حيوان جنس انسان است ، و انسان در اين جنس انواع مشاركى دارد ، مانند ، اسب ، گاو ، گوسفند و . . . حال اگر هريك از اين انواع را در كنار انسان قرار دهيم و بپرسيم چيستند ؟ جواب حيوان است . پس حيوان جنس قريب انسان مىباشد . و جنس نسبت به نوع اگر به گونهاى باشد كه چون آن نوع را با هريك از انواع مشارك در آن جنس ضميمه كنيم و بپرسيم چيستند ؟ هميشه آن جنس در جواب نيايد آن جنس ، بعيد خواهد بود . مثلا جسم براى انسان جنس است ، و انسان در اين جنس انواع مشاركى دارد ، مانند اسب ، درخت ، سنگ و . . . حال اگر بپرسيم : « انسان و سنگ چيستند ؟ » جواب « جسم » است ، اما اگر بپرسيم : « انسان و اسب چيستند ؟ » پاسخ « حيوان » است . و فصل قريب فصلى است كه موجب امتياز نوع از انواع مشارك در جنس قريب شود . مانند ناطق براى انسان ، و حساس براى حيوان . و فصل بعيد فصلى است كه موجب امتياز نوع از انواع مشارك در جنس بعيد شود ، مانند حساس و نامى و سه بعدى براى انسان . ] تقسيم جنس و نوع به عالى ، متوسط و سافل و نيز هريك از جنس و نوع به عالى ، متوسط و سافل تقسيم مىگردد . [ جنس عالى - كه به آن جنس الاجناس نيز مىگويند - آن است كه زير آن جنس باشد ولى بالاتر از آن جنسى نباشد ، مانند جوهر . و جنس متوسط آن است كه هم زير آن جنس باشد و