ويژگىهاى عالم مثال
عالم مثال از ماده مجرد است ، امّا برخى از آثار آن را دارد ؛ مانند شكل ، بُعد و وضع .
البته بايد توجه داشت كه ويژگىهايى مانند قوه و استعداد و حركت و تغيير هرگز در عالم مثال راه ندارد و وقتى گفته مىشود موجودات مثالى ، آثار و لوازم ماده را دارند ، مقصود تنها برخى از آن آثار و لوازم است ، نه همهء آنها .
موجودات مثالى جلوه و ظهور موجودات عقلىاند . در حقيقت ، در عالم مثال ، حقايق و موجودات عقلى در حدود و اندازهها ، يعنى در مرتبهء نازلهاى جلوه مىكند .
موجودات مثالى از موجودات مجرد نشأت گرفته و معلول آنها و قائم به آنها هستند .
تفاوت موجودات عقلى با موجودات مثالى در آن است كه در عالم عقل ، موجودات به نحو كليت و ارسال و مجرد از ماده و آثار و لوازم آن و مجرد از حدود و اندازهها و مقادير وجود دارند ، امّا در عالم مثال ، همين حقايق موجود در عالم عقل ، در حدود و اندازهها و با مقادير و اشكال و در لباس قالبها جلوه مىكنند و در عين حال ، مجرد از ماده و قوه و استعداد و حركت و تغييراند .
نظير همين رابطه ميان موجودات مثالى با موجودات مادى برقرار است . يعنى موجودات مادى ، ظهورات و تجليات نازلهء حقايق مثالىاند . از اين رو نظامى كه در عالم ماده است ، پرتو و نازلهء نظامى است كه در عالم مثال برقرار مىباشد ، با اين تفاوت كه تعاقب موجودات مثالى نسبت به يك ديگر به ترتب وجودى است ، نه آن كه يك صورت و يا حالت با حركت تدريجى از قوه به فعل در آيد و صورتى به صورت ديگر و يا حالتى به حالت ديگر بدل شود ، آن گونه كه در عالم ماده ملاحظه مىشود .
وقتى كسى در عالم مثال صورتى را پس از صورت ديگرى مشاهده مىكند ، چنين نيست كه صورت پيشين به صورت جديد تبديل شده باشد . تعاقب ميان اين صورتها اين گونه نيست كه يكى با حركت و خروج از قوه به فعل به ديگرى بدل