3 - معناى سوم اختيار آن است كه انتخاب كار براساس گرايش درونى فاعل باشد و شخص ديگر هيچ گونه فشارى براى انجام دادن آن بر او وارد نكند . فعل اختيارى ، در اين معنا ، در برابر فعل اكراهى است كه در اثر فشار و تهديد شخص ثالث انجام مىشود . در بسيارى از بحثهاى فقهى كه مسئلهء اختيار مطرح مىشود ، مقصود همين معناست ؛ مانند آن جا كه گفته مىشود يكى از شرايط بيع و به طور كلّى همهء عقود ، آن است كه طرفين عقد با اختيار ، ايجاب و قبول را جارى سازند و مقصود آن است كه مكره و تحت فشار نباشند .
4 - معناى ديگر اختيار آن است كه انتخاب كار در اثر محدوديت امكانات و در تنگنا واقع شدن فاعل نباشد . اختيار بدين معنا در برابر اضطرار است و فعل اختيارى در مقابل فعل اضطرارى مىباشد . بنابراين معنا ، كسى كه در زمان قحطى براى ادامهء حياتش ناچار مىشود كه از گوشت مُردار بخورد ، كارش اختيارى نخواهد بود ، هر چند طبق اصطلاحات ديگر ، اختيارى ناميده مىشود .
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٦٠