مجرد از مادهاند - يعنى همچنانكه ماده ندارند ، آثار ماده را نيز ندارند و به اصطلاح تجردشان عقلى است - علتى كه آنها را افاضه مىكند نيز يك جوهر مجرد عقلى خواهد بود ؛ از آن طرف ، چون صورتهاى علمى حسى و خيالى تجردشان مثالى است - يعنى اگرچه ماده ندارند ، اما برخى از آثار ماده ، از قبيل رنگ و شكل و مقدار ، را واجد مىباشند - لذا علتى كه اين صورتها را در نفس به وجود مىآورد ، نيز يك جوهر مجرد مثالى خواهد بود .
اين جوهر مجرد مثالى واجد همهء صورتهاى مثالى جزيى است و آنها را به نحو بسيط و اجمالى در خود دارد و نفس در شرايط خاصى و پس از حصول استعداد و آمادگى ، به ميزان آمادگىاش با اين موجود مجرد اتحاد و ارتباط وجودى برقرار مىكند و بدينوسيله به ادراك صورتهاى حسى و خيالى نايل مىآيد .
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 307
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٠٧