مىگردد ، حتى اگر رنگ سيب ثابت به نظر آيد . پس اگر مشاهده كنيم كه رنگ سيب خودش از نوعى به نوع ديگر تبديل مىشود . اين يك حركت ثانوى براى آن خواهد بود .
3 - سراسر عالم ماده حقيقت واحد و گذراست
وثالثاً : أنّ العالمَ الجسمانيَ بمادّتِه الواحدةِ حقيقةٌ واحدةٌ سيّالةٌ ، متحركةٌ بجميعِ جواهرِها و أعراضِها ، قافلةٌ واحدةٌ ، إلى غايةٍ ثابتةٍ لها الفعليّةُ المحضةُ .
ترجمه
3 - جهان جسمانى با مادهء يگانهاى كه دارد يك حقيقت پوياست ، كه با همهء جوهرها و اعراضش در حال حركت مىباشد و كاروان يگانهاى را بهوجود آورده كه به سوى غايت برقرارى ، كه صرف فعليت است ، در حركت مىباشد .
شرح و تفسير
نتيجهء سومى كه از بحثهاى گذشته به دست مىآيد ، آن است كه كل جهان ماده و عالم جسمانى يك حقيقت واحد است ، كه سرتاپا حركت و سيلان و دگرگونى است .
مبدأ اين حركت قوهء صرف است ، كه هيچ فعليتى جز قوه بودن ندارد ( مادهء اولى ) و منتهايش فعليت محض است ، كه از هرگونه قوهاى منزه مىباشد ( تجرد تام ) .
مؤلف قدس سره در نهايةالحكمه در بيان اين مطلب مىگويد :
مادهء اولى ، از آنجا كه قوهء محض است ، فاقد هرگونه فعليتى مىباشد و تنها فعليتى كه دارد همان فعليتِ قوه بودن است . بنابراين ، هرگونه فعليتى كه بر مادهء اولى در آيد ، تابع و پيرو فعليت صورتى است كه آن را به پا مىدارد ؛ همچنين تميّز آن به تميز صورتى است كه با آن متحد مىگردد و نيز تشخصش به تشخص آن صورت بوده و