عدم وقوع حركت در مقولهء متى
و كذا الكلامُ في متى ، فانّه : « الهيأةُ الحاصلةُ من نسبةِ الشيءِ إلى الزمانِ » فهي تدريجيّةٌ تنافي وقوعَ الحركةِ فيها ، المقتضيةِ للانقسامِ إلى أقسامٍ آنيّةِ الوجود .
ترجمه
در مورد مقولهء متى نيز همين سخن مىآيد ، چون متى ، هيئت به دست آمده از نسبت يك شىء به زمان است و لذا تدريجى است . اين تدريجى بودن با وقوع حركت در آن منافات دارد ، چرا كه حركت خواهان انقسام به اجزائى است كه وجودشان لحظهاى مىباشد .
شرح و تفسير
بيانى كه در بارهء عدم وقوع حركت در مقولهء « متى » آوردهاند ، شبيه همان مطلبى است كه در مورد مقولهء فعل و انفعال گذشت و آن اينكه : مقولهء متى عبارت است از هيئتى كه از نسبت شىء به زمان پديد مىآيد و چون زمان امر تدريجى است ، اين هيئت نيز تدريجى خواهد بود ؛ لذا فرد آنىّالوجود ندارد تا متحرك در هر لحظه به يكى از آنها متلبس گردد .
در واقع زمان و حركت يك چيز است و نسبت آنها به يكديگر نسبت معيّن به مبهم است . يعنى هر شىء كه حركت دارد ، اگر مقدار حركت آن به نحو معيّن و مشخص در نظر گرفته شود ، زمان خواهد بود . هر شىء متحركى ، زمانى است و هر