وقوع حركت در مقولهء وضع
و أما الوضعُ : فالحركةُ فيه أيضاً ظاهرٌ ، كحركةِ الكرةِ على محورِها ، فإنّه تتبدَّلُ بها نسبةُ النقاطِ المفروضةِ عليها إلى الخارجِ عنها ، و هو تغيّرٌ تدريجيٌ في وضعِها .
ترجمه
4 - مقولهء وضع : وقوع حركت در اين مقوله نيز روشن است . مانند حركت كُره بر گرد محور خويش كه در اثر آن ، نسبت نقاط فرضى كُره به خارج از آن تغيير مىكند و اين يك تحول تدريجى در وضع كُره است .
شرح و تفسير
يكى ديگر از مقولههايى كه حركت در آن واقع مىشود ، مقولهء وضع است ؛ مثال روشن آن جايى است كه يك كُره برگِرد محور خودش مىچرخد . در چنين فرضى ، نسبت نقطه هايى كه بر سطح كره فرض مىشود به خارج از كره تدريجاً و بهطور پيوسته تغيير مىكند و اين تغيير تدريجى و پيوستهء نسبت اجزاى كره به خارج ، موجب مىگردد وضع كره - كه همان هيئت حاصل از نسبت آن اجزا به خود و به خارج از خود است - نيز تدريجاً و بهطور پيوسته تغيير كند .
استاد مطهرى در بارهء حركت وضعى مىگويد :
حركت وضعى يعنى حركتى كه در آن نسبت اجزاى شىء با اجزاى مكانش تغيير بكند ، يعنى شىء ذى اجزا است و مكانش هم ذى اجزا است و اين اجزا با هم نسبتشان تغيير كند . در حركت وضعى ضرورتى ندارد كه مجموع مكان اشيا تغيير بكند ، بلكه ممكن است مجموع مكان ثابت باشد و البته ثابت بودنش هم ضرورتى ندارد ؛ مىتواند ثابت باشد يا متغير ، ولى در هر صورت مناط حركت وضعى تغيير