شرح و تفسير
اقسام تركيب
تركيب حقيقى :
ويژگى تركيب حقيقى آن است كه ميان اجزاى گوناگون مركب ، وحدت حقيقى حاكم است ، به صورتى كه از تركيب اجزا ، امر جديدى پديد مىآيد كه داراى آثار ويژهء خود مىباشد ، يعنى چنين نيست كه آثار مترتب بر مركب همان مجموع آثار مترتب بر اجزاباشد ، بلكه مركب داراى آثار خاص خود مىباشد ، مانند تركيب انسان از روح و بدن . هر فردى از انسان يك واحد حقيقى را تشكيل مىدهد ، در عين حال داراى ماده و صورت خارجى مىباشد . به طور كلى تركيب ميان ماده و صورت در انواع جواهر مادى ، تركيب حقيقى است ، زيرا مجموع اجزاى آن موجود به يك وجوداند و از مجموع آن اجزا ماهيت نوعى واحد با آثار ويژهء خود تشكيل مىشود .
تركيب اعتبارى :
« 1 » در تركيب اعتبارى وحدت حاكم بر اجزا ، وحدت اعتبارى است ، نه حقيقى . به ديگر سخن : از مجموع اجزا واقعيت جديدى كه داراى آثار ويژهاى باشد ، به وجود نمىآيد ، مانند تركيب خانه از گچ ، آجر ، آهن و . . . و يا تركيب ساعت از چرخ دندهها ، عقربهها و ديگر اجزاى ساعت . اثر يك مركب اعتبارى همان مجموع آثار اجزاى آن است و به اصطلاح اثر مجموع اجزا مساوى است با مجموع آثار آنها .
در تركيب اعتبارى ، مركب يك وجود اعتبارى است و آنچه حقيقتاً وجود دارد و منشا اثر مىباشد ، همان اجزا است و نه كل .
براى روشن شدن فرق ميان تركيب حقيقى و تركيب اعتبارى به اين مثال توجه
هامش
( 1 ) . در اينجا معناى اعم مركب اعتبارى مقصود است كه خود بر دو قسم است : 1 - مركب صناعى ؛ مانند خانه و ماشين 2 - مركب اعتبارى به معناى اخص آن ؛ مانند لشكر