تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 64

مساهمون:

ص٦٤
در اين جنس انواع مشاركى دارد ، مانند : اسب ، درخت و سنگ . حال اگر بپرسيم : انسان و سنگ چيستند ؟ جواب « جسم » است ، اما اگر بپرسيم : « انسان و اسب چيستند ؟ » پاسخ حيوان است . در نتيجه جسم ، جنس بعيد انسان مىباشد .

فصل قريب :

فصل قريب آن است كه موجب امتياز نوع از انواع مشارك در جنس قريب شود ؛ مانند : ناطق براى انسان و حساس بر حيوان .

فصل بعيد :

فصل بعيد آن است كه موجب امتياز نوع از انواع مشارك در جنس بعيد شود ؛ مانند حساس و نامى و سه بعدى براى انسان . هر يك از جنس و نوع نيز بر سه قسم مىباشد : عالى ، متوسط و سافل .

جنس عالى :

- كه به آن جنس الاجناس نيز مىگويند - جنسى است كه زير آن ، جنس باشد ، ولى بالاتر از آن جنسى نباشد ؛ مانند جوهر .

جنس متوسط :

جنسى است كه هم زير آن جنس باشد و هم بالاى آن ؛ مانند جسم .

جنس سافل :

آن است كه زير آن جنسى نباشد ، بلكه فقط نوع باشد ؛ مانند حيوان .

نوع عالى :

آن است كه هم زير آن نوع باشد ، ولى بالاى آن نوعى نباشد ؛ مانند جسم .

نوع متوسط :

آن است كه هم بالاى آن نوع باشد و هم پايين آن ؛ مانند حيوان .

نوع سافل :

كه به آن نوع‌الانواع و نوع حقيقى نيز گفته مىشود ، آن است كه زير آن نوعى نباشد ؛ مانند انسان .

تفاوت ميان جنس و ماده

ثمَّ إنّا إذا أخذْنا ماهيّةَ « الحيوانِ » مثلًا ، وهى مشتركٌ فيها أكثرُ من نوعٍ ، وعَقَلْناها بأنّها : جسمٌ نامٍ حسّاسٌ متحركٌ بالارادةِ ، جاز أن نعقِلَها وحدَها - بحيثُ يكونُ كلُّ ما يقارنُها من المفاهيمِ زائداً عليها خارجاً من ذاتِها ، وتكونُ هى مباينةً للمجموعِ غيرَ
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 64 | السيد محمدحسين الطباطبائي / على شيروانى